De meest alledaagse oorzaak van een bloedneus is een klap waardoor een of meer bloedvaten stuk springen. Ook grote droogte, die de bloedvaten verzwakt, kan tot een bloedneus leiden, bij voorbeeld als in de winter de centrale verwarming hoog staat. Neuspeuteren en overdadig snuiten kunnen eveneens tot neusbloedingen leiden. Een veel zeldzamer oorzaak is hoge bloeddruk. Een neusbloeding kan gestopt worden door beide neusgaten onder het [...]
Als de neus regelmatig geïrriteerd raakt door voortdurende ontstekingen of door een allergie ontwikkelen zich uit het slijmvlies zachte uitgroeisels die in de neusholte uitpuilen en neuspoliepen worden genoemd. Ze zijn in principe goedaardig. De grotere kunnen echter de ademhaling bemoeilijken, druk uitoefenen op gevoelige zenuw uiteinden en als gevolg daarvan (hoofd)pijn veroorzaken of het reukslijmvlies onbereikbaar maken voor geuren zodat de reukzin wegvalt. Neuspoliepen kunnen alleen [...]
Narmaal gesproken scheidt het neusslijmvlies voortdurend enig vocht af. Dit verdwijnt naar de keel. We merken daar eigenlijk weinig van. Soms echter is die afscheiding zó overvloedig dat we er last van hebben. Het vocht komt dan zowel aan de voor- als aan de achterzijde van de neus naar buiten. Het gevolg van zo’n loopneus: veel snuiten en voortdurend kuchen om de keel schoon [...]
Een van de mogelijke oorzaken van slik moeilijkheden is slokdarmkanker, een kwaadaardige woekering in (meestal) het onderste gedeelte van de slokdarm. De ziekte treedt meestal op na het bereiken van de middelbare leeftijd, komt bij mannen meer voor dan bij vrouwen en treft vaak zware rokers en drinkers. De slikmoeilijkheden openbaren zich doorgaans het eerst doordat vlees blijft steken; later gebeurt dat ook met ander vast [...]
De huig is het vlezige ‘kegeltje’ dat achter in de mond afhangt van het zachte gehemelte. Het bestaat uit spier- en bindweefsel, is bekleed met slijmvlies en gaat naar boven als we ’AAA’ zeggen. (Als de huig naar opzij beweegt, weet de dokter dat er iets mis is). Zeker is dat de huig naar boven gaat en de neusholten afsluit als we slikken. Maar [...]
De neusamandelen (adenoiäen) zijn kleine organen van een lymfklierachtig weefsel. Ze liggen hoog achter in de keel, waar neus- en keelholte bij elkaar komen. Ze werken ongeveer zoals de lymfklieren en de keelamandelen; ze filteren bacteriën uit en vernietigen die- met name bacteriën, die infecties in de luchtwegen kunnen veroorzaken. Neusamandelen blijven zich ontwikkelen tot een kind een jaar of vijf, zes is. Omstreeks het [...]
Met het begrip ‘hooikoorts’ zijn maar twee dingen mis: de aandoening wordt niet door hooi veroorzaakt en er is geen sprake van koorts. De juiste medische term is allergische rhinitis. Met deze term worden allerlei allergische aandoeningen aangeduid die met verkoudheids verschijnselen gepaard gaan.Seizoensgebonden allergische rhinitis wordt meestal veroorzaakt door het stuifmeel van bomen, grassen [...]
Een acute neusbijholte-ontsteking is vrijwel altijd het gevolg van een kou, een griepje of een aanval van hooikoorts. De verschijnselen zijn hetzelfde als die van een kou, alleen erger. Veelal is er een algeheel malaisegevoeL Er kan verder sprake zijn van koorts, een zere keel, hoest, een zekere gevoeligheid van ogen en gelaat en een ongewoon dikke, geelgroene neusslijmafscheiding. Deze laatste bestaat uit slijmvliescellen die [...]
De neusbijholten in de schedel zijn met lucht gevulde ruimten in bepaalde schedelbeenderen. Ze verminderen het gewicht van die beenderen en geven de stem een diepere klank. Een goede zanger heeft doorgaans meer te danken aan zijn bijholten dan aan zijn stembanden. Eén paar bijholten ligt, vlak boven de wenkbrauwen, in het voorhoofdsbeen. Het grootste [...]
Proeven hebben aangetoond dat alle kleuren zijn samengesteld uit drie primaire of basiskleuren: rood, geel en blauw. Op vergelijkbare wijze is wetenschappelijk vastgesteld dat er vier basissmaken zijn: zoet, zuur, bitter en zout. Op het gebied van de geur echter hebben vergelijkbare onderzoekingen weinig opgeleverd. Aan de ene kant zijn er onderzoekers die zeven primaire geuren menen te onderscheiden: kamferachtig, muskusachtig, bloemachtig, pepermuntachtig, etherisch, bijtend en rottend. Hun tegenstanders [...]
Dieren ruiken beter dan mensen. Het mannetje van de zijderupsvlinder bij voorbeeld ‘ruikt’ een vrouwtje al op een afstand van 3200 m. Daar staat tegenover dat de mens niet van zijn reukzin afhankelijk is om voedsel of een partner te vinden en dat de meesten van ons soms beter ruiken dan ze zelf zouden willen. Ooit wel eens op een stinkbom getrapt? Geur en smaak [...]
Een ‘bloemkooloor’ is het resultaat van kreuzing, bevriezing of een ernstige ontsteking van de oorschelp. Gesprongen bloedvaatjes veroorzaken onder de huid een bloederige massa, hematoom genaamd. Er ontwikkelt zich littekenweefsel dat het oor vervormt tot iets dat wel wat op een bloemkool lijkt. Vroeger waren bloemkool oren het traditionele visitekaartje van een bokser. Tegenwoordig kunnen ze in deze sport voorkomen [...]
Bekeken met het oog van een architect is onze neus gebouwd volgens een perfect ontwerp. De buitenkant is toegesneden op haar belangrijkste taak: het in- en uitademen van lucht. Ook de positie is uitgekiend: precies boven de mond, waar het reukorgaan bruikbare neveninformatie verzamelt over het voedsel dat wordt afgetast door de smaakpapillen op de tong. Maar ook van binnen is de neus uiterst efficiënt gebouwd. [...]
Duizeligheid of vertigo, het gevoel dat je niet helemaal met beide voeten op de grond staat, is soms een bij effect van hoge bloeddruk, bloedarmoede, depressiviteit, angst, overmatig alcoholgebruik of een andere kwaal waarbij de hersenen niet voldoende zuurstof krijgen. In gevallen echter van zeer ernstige duizeligheid, in het bijzonder als de patiënt de indruk heeft dat hijzelf of alles om hem heen, onafgebroken rondtolt, kan [...]
Het valt niet mee om met gesloten ogen op één been in evenwicht te blijven. Je balans handhaven zonder de positie van het lichaam in relatie te kunnen brengen met de omgeving is niet gemakkelijk. Het lichaams evenwicht is echter niet alleen afhankelijk van het gezichtsvermogen. Belangrijker is het deel van het binnenoor dat het evenwichtsorgaan wordt genoemd. Voornaamste onderdeel ervan: de halfcirkelvormige kanalen, drie met [...]
Veel voorkomende oorzaken van oorpijn zijn een vreemd voorwerp in het uitwendige oor, een gescheurd trommelvlies of een drukkende verstandskies. De meest voorkomende oorzaak echter is middenoorontsteking, veroorzaakt door een infectie van neus en keel. Middenoorontsteking is vaak een gevolg van een kou, van griep, roodvonk, bof, mazelen of van angina. De virussen en bacteriën die bij deze aandoeningen zijn betrokken, dringen via de buis van Eustachius [...]
Het vermogen om kleine toon verschillen van elkaar te kunnen onderscheiden heeft weinig of niets te maken met de fysieke eigenschappen van het oor. Muzikale doofheid is daarom niet erfelijk; het is eerder een gevolg van opvoeding of omgeving. Wie niet al op jeugdige leeftijd heeft geleerd subtiele geluids verschillen te horen, zal op latere leeftijd moeite hebben zich deze vaardigheid eigen te maken.
Sommige mensen worden doof geboren,andere worden later in hun leven hardhorend. Er zijn twee basisvormenvan gehoorverlies: geleidingsslechthorendheid en waarnemingsslechthorendheid. Geleidingsslechthorendheid ontstaat als de mechanische overbrenging van geluidsgolven naar het binnenoor op een of andere wijze wordt belemmerd. Soms is de oorzaak een kleinigheid:een teveel aan oorsmeer of een ontsteking die de wand van de gehoorgang [...]
Als vioolsnaren, stembanden, stemvorken en andere voorwerpen in trillingraken (dat wil zeggen: snel heen enweer bewegen) verstoren ze de lucht die ze omringt. Die verstoringen noemenwe geluiden. Ze ontstaan doordattrillingen de luchtmoleculen afwisselend samendrukken en weer uiteendrijven.Het resultaat is vergelijkbaarmet de toppen en dalen van de golven op zee.Geluidsgolven variëren in frequentie,of aantal trillingen per [...]
Net als in de elektronica viert in het oor de miniaturisering hoogtij. Hetmiddenoor (of trommelholte) is zoklein dat het met een paar druppels water vol zou zijn. Het is echter gevuldmet lucht en bevat een versterkingssysteemvan drie met elkaar verbonden beentjes die samen niet meerruimte innemen dan een klein kopspijkertje.Die beentjes, onmisbaarvoor de mechanische overbrenging [...]
Het gezonde hoornvlies van een pas overledene kan worden verwijderd en overgeplant op iemand wiens hoornvlies door ziekte of verwonding beschadigd is. Deze ingreep, de eerste algemeen toegepaste weefsel transplantatie, kan bogen op een reeks langdurige successen. Toch kan niet iedereen met een hoornvliesdefect ermee geholpen worden. De belangrijkste beperkingen zijn het tekort aan donors en het feit, dat het hoornvlies zeer kort na de dood van [...]
Een staaroperatie is een van de meestvoorkomende oog operaties. In ongeveer10 procent van de gevallen verbetert de ingreep het gezichtsvermogen niet. Voorspellen of een staaroperatiezin heeft, is lange tijd onmogelijkgeweest, vooral ook omdat het soms moeilijk is vast te stellen of het verliesaan gezichtsvermogen een gevolg isvan het cataract dan wel van een afwijking in [...]
Grauwe staar, het geleidelijk troebel worden van de doorzichtige ooglens, tast het gezichtsvermogen aan doordat het licht niet langer het netvlies kan bereiken. Hoewel staar zich al op jeugdige leeftijd kan ontwikkelen en verscheidene oorzaken kan hebben, is de ziekte vooral een gevolg van veroudering. Cataract, de wetenschappelijke naam voor de ziekte, is de belangrijkste oorzaak van blindheid bij oudere mensen en een gevolg van [...]
Een nij- of nijdnagel, ook wel stroopnagel genoemd, is een pijnlijk kwaaltje waarbij aan een kant van een vingernagel een stukje droge huid is losgescheurd. Nijnagels kunnen een gevolg zijn van excessieve droogte, een verwonding of van een slechte manicure. Ze moeten zo dicht mogelijk bij de basis worden afgeknipt (niet lostrekken!) om infectie te [...]
Een ingegroeide teennagel kan zo pijnlijk zijn, dat zelfs de voetballer van het jaar er door verandert in een jammerende trekkebeen. De kwaal ontstaat meestal doordat de nagels te kort worden afgeknipt, met name aan de randen. Als de nagel weer gaat groeien, dringen de randen in het zachte en gevoelige nagelbed in plaats van [...]
Er zijn drie soorten haarverf. Een kleurspoeling kleurt uitsluitend de buitenkant van het haar en dringt niet door het haarvlies heen, eenvoudig omdat de moleculen daarvoor te groot zijn. Zo’n kleurspoeling verdwijnt dan ook bij het wassen van het haar. Semi-permanente haarverf heeft kleinere moleculen, die enigszins in het haar dringen. Om die reden zijn [...]
‘Grijs’ haar is in feite haar met een verminderd pigrnentgehalte; het varieert in kleur van normaal tot wit. Mensen van midden dertig hebben meestal reeds hun eerste grijze haren. En er zijn voldoende gevallen bekend van jongelui die reeds aan het eind van hun tienerjaren geheel grijs waren. De vraag blijft waarom iemand grijs wordt [...]
Over het algemeen zijn mensen uit Zuid-Europa behaarder dan Scandinaviërs en Afrikanen, die op hun beurt weer een zwaardere haargroei hebben dan indianen en mensen van Chinese afkomst. Verschillen in beharing zijn normaal. Abnormaal zware beharing, een zeldzaam verschijnsel overigens, is meestal terug te voeren op erfelijke factoren, het gebruik van steroïden, klierafwijkingen of, bij [...]
Jonge mannen met dunner wordend haar denken maar liever niet na over de oorzaak van hun beginnende kaalheid; ze hebben al moeite genoeg met het verschijnsel zelf. Want al is kaalheid dan geen ziekte, ze zit veel mannen behoorlijk dwars omdat ze er onaantrekkelijker door denken te worden. De wetenschappelijke naam voor kaalheid is alopecia. [...]
Een verdwaald marsmannetje zou uit de kunstige kapsels van aardse vrouwen de conclusie kunnen trekken dat haar een essentiële rol speelt in het leven van de mens. En dat doet het ook, zij het anders dan de buitenaardse gast wellicht denkt. Mooi haar bekoort bijvoorbeeld, maar dat is nog het minste. Het beschermt het hoofd [...]
In zijn pogingen schade door verwonding te herstellen, maakt het lichaam soms meer nieuw weefsel dan nodig is. Er ontstaan dan littekens die aanvankelijk iets boven de huid uitsteken. De meeste slinken later weer. De zgn. keloïden doen dat niet; ze liggen iets hoger dan het omringende weefsel en zijn gladder en glanzend. Vaak zijn [...]
De veroudering van de huid is het gevolg van veranderingen in het collageen, een eiwitachtig materiaal. Collageen is het belangrijkste bestanddeel van de lederhuid. Ook beenderen kraakbeen en spierbanden bevatte grote hoeveelheden van dit materiaal. Als collageen veroudert, verliest het water in een proces dat polymerisatie wordt genoemd en waarbij de collageen moleculen zich aaneenrijgen [...]
Zwemmerseczeem kan gemakkelijk worden opgelopen op natte vloeren van kleedkamers en op de vochtige vlonders langs zwembaden. Toch is er geen echt verband tussen deze veel voorkomende schimmelinfectie en het beoefenen van sommige sporten. Ook niet-sporters kunnen de kwaal op allerlei plaatsen oplopen, ver van sportveld en wedstrijdbad. Tinea pedis, de wetenschappelijke naam voor de [...]
Tot de vele soorten lichtstralen van de zon behoort ook de onzichtbare ultraviolette straling, die een kortere golflengte heeft dan het zichtbare licht. Ultraviolet licht heeft enige nuttige effecten op.het lichaam; het helpt het bij voorbeeld bij de aanmaak van vitamine D. Maar te veel van deze straling geeft verbrandingsverschijnselen, veroudert de huid voortijdig en [...]
Als baby’s niet worden geknuffeld, geaaid en rondgedragen, wordt hun lichamelijke en emotionele groei vertraagd en soms kunnen ze daaraan zelfs doodgaan. Kort voor de Eerste Wereldoorlog zagen de bezoekers van een zeker Duits ziekenhuis regelmatig een oudere dame rondlopen met een wat onderkomen kindje op de arm. De directeur gaf een verklaring. ‘Als we, [...]
Vingerafdrukken, het is bekend, spelen een belangrijke rol bij het identificeren van misdadigers. Ze worden daartoe al gebruikt sinds Scatland Yard in 1901 de zgn. Gallon-Henrymethode voor vingerafdrukklassificatie invoerde. AI vóór onze jaartelling werden vingerafdrukken gebruikt in plaats van een handtekening. Vooral in China en Japan heeft dat gebruik vele eeuwen lang bestaan. Minder bekend [...]
Een ‘ooievaarspik’ is een paarsrode vlek op de oogleden of het voorhoofd van een pasgeborene. De ouders maken er zich doorgaans zeer ongerust over maar ze doen dat ten onrechte. Gedurende een maand of zes worden de vlekken groter, maar gewoonlijk verdwijnen ze tegen de tijd dat het kind naar school moet. Met echte wijnvlekken [...]
Bij sommige mensen hebben huid, haar en ogen geen kleur van zichzelf. Het zijn albino’s, van het Latijnse woord albus ~ wit. Hun huid lijkt lichtroze doordat de onderliggende bloedvaten er doorheen schijnen. Hun iris is, om dezelfde reden, onmiskenbaar rood. Albinisme komt bij alle rassen voor en bij 1 op de 20.000 mensen. Het is [...]
Hoewel iedereen de kleine pigmentvlekken kan hebben die we sproeten noemen, komen ze het vaakst voor bij mensen met een lichte huid. Sproeten zijn niet schadelijk en sommigen vinden ze zelfs charmant. Aanleg tot sproeten is blijkbaar erfelijk. Gewoonlijk verhoogt zonlicht de produktie van melanine, de pigmentstof die de huid kleur geeft en haar beschermt [...]
Verspreid over de lederhuid liggen miljoenen kleine kliertjes die zweet produceren en naar het huidoppervlak afvoeren. Er zijn twee soorten zweetklieren, de eccriene en de apocriene; ze reageren op verschillende prikkels. De eccriene klieren liggen over het gehele lichaam verspreid en geven het meeste zweet af. Ze worden zowel door de oppervlaktetemperatuur van het lichaam [...]
Kippenvel stelt niet veel voor. Meestal treedt het verschijnsel op bij koud weer, als onderdeel van pogingen van het lichaam de inwendige temperatuur op peil te houden. Daartoe aangezet door de koude lucht sturen zenuwuiteinden in de huid signalen naar de hypothalamus, een onderdeel van de hersens. Deze geeft de boodschap door aan kleine, gespecialiseerde [...]
Voor zover bekend is de mens het enige levende wezen dat kan blozen. Mogelijk komt dit, doordat alleen hij in staat is tot de gevoelens van verlegenheid, verwarring en schaamte die vaak blozen tot gevolg hebben. Dit soort emoties is gemakkelijk te herkennen. Maar verrassend genoeg is de wetenschap het er niet over eens hoe [...]
Het gekke met kietelen is dat we het niet bij onszelfkunnen doen. Vreemd is ook de uiteenlopende psychische reactie erop. Het eerste gevoel is meestal prettig, maar soms wordt dat plezierige gevolgd door een zekere angst. De uitdrukking ‘iemand doodkietelen’ weerspiegelt iets van de mengeling van vrees en vreugde die kietelen opwekt. Hoewel van het [...]
Sherpa’s, de roemruchte bergbewoners èn -beklimmers van Nepal, kunnen vele uren in leven blijven op hoogten van meer dan 8500 meter, waar de lucht nog maar zeer weinig zuurstof bevat. Bewoners van lagergelegen gebieden kunnen al op veel geringere hoogten – vanaf zo’n 2000 meter – last krijgen van bergziekte als gevolg van zuurstofgebrek in het [...]
Er zijn verscheidene methoden om de ademhaling weer op gang te brengen nadat deze door een ongeluk, door verstikking, beklemming, hartstilstand, een overdosis medicijnen of door een elektrische schok tot stilstand is gekomen. Met kunstmatige ademhaling wordt het lichaam van de nodige zuurstof voorzien totdat het slachtoffer zelfweer begint te ademen of op een beademingsapparaat [...]
Longemfyseem is een ernstige aandoening waarbij de longblaasjes zijn vergroot of uitgerekt. Ze hebben daardoor hun elasticiteit verloren. De kwaal belemmert de uitwisseling van zuurstof en koolzuur in het bloed. Emfyseem komt het meest voor bij bejaarde mensen, bronchitis- en astmalijders, bewoners van door luchtvervuiling getroffen gebieden en bij zware rokers. Tot de verschijnselen behoren [...]
Een dichtgeklapte long, een euvel dat ook wel atelectase wordt genoemd, treedt bij zuigelingen soms meteen na de geboorte op doordat de longen zich niet goed hebben ontplooid. Volwassenen kunnen eveneens een dichtgeklapte long krijgen door een open verwonding van de borstkas, een vreemd voorwerp in de luchtpijp of verstopping van een bronchus door een [...]
Een van de onaangenaamste ervaringen die ons kan overkomen, is een aanval van benauwdheid die gepaard gaat met een panisch gevoel van verstikking en leidt tot een overmatig diepe en snelle ademhaling. De medische term voor deze aandoening is hyperventilatie. Hoewel slachtoffers van hyperventilatie gebrek aan lucht menen te hebben, en dieper en sneller gaan [...]
Een acute, kortdurende bronchitis (een ontsteking van het slijmvlies van de luchtpijpvertakkingen) is eigenlijk geen zelfstandige ziekte maar een complicatie van andere kwalen, zoals verkoudheid, griep, bijholte-ontstekingen of mazelen. Een enkele keer wordt deze vorm van bronchitis veroorzaakt door een bacterie. De meest voorkomende verschijnselen zijn hoest met slijmafscheiding, lichte koorts, misselijkheid en een algeheel [...]
Het vervelende maar steeds weer terugkerende kwaaltje dat we verkoudheid noemen, is niet één bepaalde ziekte. Verkoudheidsverschijnselen kunnen door wel 200 verschillende virussen worden veroorzaakt. Een verkoudheid is een zich snel ontwikkelende ontsteking van de bovenste luchtwegen die leidt tot neusverstopping, een lopende neus en soms tot irritatie van de keel. Gerekend vanaf het moment [...]
Hoesten is vrijwel hetzelfde als niezen, met dit verschil dat het irriterende materiaal zich lager in het ademhalingssysteem bevindt: in strottehoofd, luchtpijp of bronchiën. Hoestklachten van langer dan twee weken moeten serieus worden genomen omdat dan stembanden, bronchiën en zelfs longen beschadigd kunnen raken. Hevig hoesten kan zelfs ribben breken of de buikspieren zo zwaar [...]
Niezen wordt meestal veroorzaakt door stof, stuifmeel of andere irriterende deeltjes die zich nestelen in het gevoelige neusslijmvlies. Rijk voorzien van zenuwen reageert dit met signalen naar het ademhalingscentrum aan de onderzijde van de hersenen. Dat zendt ze vrijwel onmiddellijk door naar de spieren die betrokken zijn bij de ademhaling. Het slachtoffer wordt daardoor eerst [...]
De bronchoscoop is een dunne, flexibele buis van fiberglas, voorzien van een lichtbron en een lens. Met dit instrument kan de arts het inwendige van de luchtwegen bekijken, tot diep in de bronchiën die naar de longen leiden. Op die manier ziet hij geïrriteerde plekken, gezwellen en verstoppingen. De patiënt wordt plaatselijk verdoofd en de [...]
Bij een juiste interpretatie kunnen veel geluiden in de borstkas nogal wat onthullen over onze lichamelijke gesteldheid. Verscheidene aandoeningen brengen karakteristieke en herkenbare geluiden voort. Om deze klanken te beluisteren, gebruikt de arts een eenvoudige klankgeleider, de stethoscoop, die overigens ook wordt gebruikt bij het beluisteren van andere organen. Bij dit onderzoek, dat bekend is [...]
De hik is een tweeledig verschijnsel. In de eerste plaats trekt het middenrif zich, buiten de wil van de bikker, onverhoeds samen door prikkeling van de zenuwen die het besturen. Deze prikkeling kan ontstaan door te haastig eten of door andere oorzaken. Als vervolgens lucht wordt ingeademd, slaat de ruimte tussen de stembanden achter in [...]
De longen bevinden zich in een soort kooi, de borstkas, waarvan de ribben de zijwanden vormen en het middenrif de onderzijde. Tijdens de ademhaling beweegt het middenrif, een naar boven gewelfde, koepelvormige spier, zich naar beneden en wordt daardoor afgeplat. Tegelijkertijd trekken de spieren die aan de ribben zijn bevestigd zich samen, waardoor de ribben [...]
Als mensen geeuwend een bioscoop verlaten, is dat niet altijd aan de film te wijten. In tegenstelling met de algemene overtuiging hoeft geeuwen niet noodzakelijk een teken van verveling te zijn. Geeuwen wijst alleen op een behoefte aan meer zuurstof en is niet meer dan een reflex waardoor zuurstof in de longen wordt gezogen. De [...]
Het knorrende, ronkende en snuivende geluid dat snurken wordt genoemd, is geen ernstige lichamelijke afwijking, maar wel vaak oorzaak van echtelijke onmin. Tevens is het de bron van talloze flauwe grappen en van wel 200 middeltjes om iets tegen het euvel te doen. Een op de zeven volwassenen snurkt; het verschijnsel komt vooral voor bij [...]
Tijdens zware lichamelijke inspanningen verbruiken de spieren meer zuurstof dan hart en Iongen door hard te werken kunnen aanvoeren. De natuur voorziet in deze noodsituatie doordat de spieren zich voor korte tijd een zuurstoftekort kunnen veroorloven. Tot dit tekort is opgeheven, zijn we ‘buiten adem’ en moeten we na een zware inspanning soms minuten achtereen [...]
Per dag ademen we ongeveer 19.000 liter lucht in en uit. Ademhalen heeft twee functies. Ten eerste voorziet het ons lichaam van zuurstof. Dit gas vormt ruim 20 procent van de lucht die ons omringt. Het is nodig voor de verbranding van voedsel, waarbij energie wordt opgewekt. Ten tweede wordt bij de ademhaling koolzuur afgevoerd, [...]
De ziekte van Hodgkin gaat gepaard met kwaadaardige lymfomen. Nog maar een paar jaar geleden was deze ziekte ongeneeslijk. Dat is niet langer zo. Als deze vorm van kanker in een vroeg stadium wordt ontdekt en behandeld (met bestraling en soms met medicijnen) is de genezingskans 90 procent. In een gevorderd stadium is die kans [...]
Een lymfoom is een gezwollen lymfklier. Meestal gaat het om een onschuldig verschijnsel maar soms kan het een kwaadaardig gezwel zijn. Een vroege aanwijzing voor een kwaadaardig lymfoom is een permanent gezwollen lymfknoop, die geen pijn doet. Om zekerheid te krijgen is doorgaans een bloed- en weefselonderzoek nodig. Is er inderdaad sprake van kwaadaardigheid, dan [...]
De milt is het grootste onderdeel van het lymfstelsel. Hij is ongeveer even groot als het hart en ligt links achter de maag. Het is een sponsachtig orgaan dat ongeveer 1 I bloed kan bevatten. Bovendien produceert hij witte bloedlichaampjes. Daarnaast haalt de milt oude en versleten rode bloedlichaampjes uit het bloed en onttrekt er [...]
Velen hebben nooit van het lymfstelsel gehoord; het is echter onmisbaar voor ons functioneren. Het is nauw verbonden met de bloedsomloop en heeft verschillende, belangrijke taken. Het neemt een prominente plaats in onder de verdedigingsmechanismen van het lichaam. Zo filtert het ziektekiemen uit, produceert bepaalde witte bloedlichaampjes en maakt antistoffen. Ook is het essentieel bij [...]
Anemie, of bloedarmoede, is eigenlijk geen ziekte maar een symptoom. Het gaat om een tekort aan rode bloedlichaampjes, of aan de hoeveelheid hemoglobine die ze bevatten; dat tekort is weer een teken van een of andere, onderliggende oorzaak. Sommige van deze oorzaken komen vaak voor en zijn gemakkelijk te behandelen; andere zijn zeldzaam en soms [...]
Indien er iets misgaat met de bloedtoevoer naar de hersenen, is het gevolg een beroerte of hersenbloeding, in medische termen ook wel CV A (cerebrovasculair accident) genoemd. Ze treedt op als een bloedvat in de hersenen stuk gaat en het bloed in het hersenweefsel stroomt, of als een toevoerende slagader geblokkeerd raakt door een stolsel, [...]
Via aders loopt het bloed in een trage, gestage stroom naar het hart. Vele ervan zijn voorzien van kleppen, die verhinderen dat het bloed stagneert of terugstroomt. Soms raken deze kleppen defect of beschadigd en blijft het bloed te lang op één plaats. Het gevolg ervan zijn spataders: aders die tot vier of vijf keer [...]
Zoals met veel metingen aan het lichaam is ook bij bloeddrukmetingen het woord normaal eigenlijk niet bruikbaar. Ook bloeddruk is een individuele zaak. Door de bank genomen echter hebben jonge gezonde volwassenen een bloeddruk van 115-120 (bovendruk) over 75-80 (onderdruk). Bij pasgeborenen ligt de bovendruk tussen 20 en 60. Naarmate men ouder wordt, neemt de [...]
De antilichamen die iemand ontwikkelt wanneer hij in contact komt met een ziektekiem behoren chemisch tot de klasse van de gammaglobulinen. Deze gammaglobulinen kunnen uit het bloed van zo iemand worden gewonnen en gegeven worden aan mensen die blootstaan aan de ziekte maar er niet immuun voor zijn. Dit gebeurt bij voorbeeld nogal eens bij [...]
Immuniteit kan ook worden verkregen door vaccinatie of inenting. De meeste vaccins bevatten de ziektekiemen waartegen de inenting is gericht. Maar deze ziektekiemen zijn (door hitte, bestraling of chemicaliën) in het laboratorium eerst gedood of sterk verzwakt. Ook deze kunstmatig onschadelijk gemaakte ziekteverwekkers zetten het lichaam aan tot de ontwikkeling van antistoffen en, zodoende, tot het [...]
Door microscopisch onderzoek van een klein bloedmonster kan worden uitgerekend hoeveel rode en witte bloedlichaampjes, hemoglobine en bloedplaatjes ieinand heeft. De uitkomst, het zgn. bloedbeeld, wordt dan vergeleken met een bepaalde standaard. Bij een gedetailleerdere vorm van dit onderzoek wordt ook de verhouding bepaald tussen de verschillende typen witte bloedlichaampjes. Afwijkingen van de standaard kunnen [...]
In het ABO-systeem zijn de menselijke bloedgroepen verdeeld in vier typen: A, B, AB en 0. Bij iemand met bloedgroep A bevatten de rode bloedlichaampjes het eiwit antigeen A en het plasma het eiwit antilichaam b. Een antigeen is een stof die het lichaam aanzet tot het produceren van een antilichaam. Bij bloedgroep B bevat [...]
Het kloppen van de pols en van andere plekken waar zich een grote slagader bevindt, is een drukgolf die door het gehele slagaderlijk stelsel gaat als er bij iedere hartslag bloed wordt ingepompt. Het hart van een gezonde volwassene klopt gemiddeld 72 keer per minuut, maar alle getallen tussen 60 en 100 zijn normaal. Lichamelijke [...]
Aders vormen een aanvulling op de slagaders; zonder de een heeft de ander geen nut. Vanaf hun kleinste vertakkingen, de venulen, voeren ze het zuurstofarme en met afvalstoffen beladen bloed terug naar het hart. Hoewel de aders op dezelfde wijze over het lichaam zijn verdeeld als de slagaders, zijn ze groter in aantal en bevatten [...]
Slagaders vormen een belangrijk deel van het bloedvatenstelsel en bevatten zo’n 15 procent van onze totale hoeveelheid bloed. De longslagader voert zuurstofarm (en koolzuurrijk) bloed naar de longen, waar het koolzuur wordt uitgewisseld tegen nieuwe zuurstof. De overige slagaders brengen met zuurstof verrijkt bloed van het hart naar de overige delen van het lichaam. Verbindingen [...]
Als kleine bloedvaatjes scheuren, sijpelt er bloed in het omliggende weefsel en gaan de rode bloedlichaampjes stuk. Hemoglobine, de kleurstof in deze bloedlichaampjes, kleurt blauw als er zuurstof aan wordt onttrokken. Het weefsel neemt de zuurstofuit het weggestroomde bloed snel op, en die wordt niet aangevuld omdat de bloedvaatjes stuk zijn. Een blauwe plek lijkt [...]
De vorm van de bijnieren komt nog het meest overeen met die van de bekende steek van Napoleon. Zoals dat hoofddeksel op het hoofd van de kleine keizer rustte, zo liggen de bijnieren als kleine driehoekjes op onze twee nieren. De bijnieren zijn endocriene klieren. Ze zijn 2,5 tot 5 cm lang, wegen maar een paar [...]
Het menselijk lichaam bevat twee soorten klieren, de exocriene en de endocriene. Ze danken hun naam aan de Griekse woorden exo en endo, die respectievelijk ‘buiten’ en ‘binnen’ betekenen. Exocriene klieren scheiden hun produkten af in kanalen die naar buiten of naar bepaalde lichaamsholten leiden. Voorbeelden: de speeksel- en zweetklieren. Endocriene klieren zetten hun afscheidingen [...]
Op de vraag welke de twee belangrijkste stuursystemen van het lichaam zijn, weet vrijwel iedereen de helft van het antwoord: het zenuwstelsel. Dat de andere helft vaak uitblijft, is niet zo vreemd. Veel mensen hebben nooit gehoord van het hormoonstelsel: het systeem van kleine, vaak vreemd gevormde klieren in uiteenlopende delen van het lichaam. Zenuw- [...]
Misschien ben ik een blauwe baby geweest, maar geen Blauwbaard, en toch met een blauwe knoop, die had ik al voor de oorlog, maar laat dat maar blauw-blauw … ‘ Het zinnetje is neergeschreven door een schizofreen en is kenmerkend voor de bizarre stoornissen in denken, emotionele beleving en waarneming die de belangrijkste symptomen zijn [...]
De ziekte van Alzheimer is een vroeg intredende verschrompeling van de hersenweefsels, die leidt tot snelle aftakeling. De slachtoffers lijden vooral aan toenemende vergeetachtigheid op alle terreinen. Ze weten bij voorbeeld niet meer hoe ze moeten koken of hoe ze hun auto moeten besturen. Ze kunnen niet meer klok kijken of weten niet meer hoe [...]
Wie een acute pijn ondergaat, voelt zich allerberoerdst maar weet dat de pijn niet zal blijven. De arts is meestal in staat haar te verlichten en de oorzaak weg te nemen. Met chronische pijnen (die elk deel van het lichaam kunnen teisteren) is het heel anders. De oorzaak is vaak niet vast te stellen, en [...]
Honderden jaren geleden kwamen Arabische artsen op het denkbeeld de arm van een patiënt te verdoven door het lichaamsdeel te verpakken in sneeuw. En voordat chemische pijnstillers waren ontwikkeld, wisten chirurgen op het slagveld het been van een zwaargewonde enigszins gevoelloos te maken door krachtig op bepaalde zenuwbanen te drukken. Het effect is eigenlijk bij [...]
De een stoot een teen en loopt fluitend verder, een ander schreeuwt het uit en loopt nog een kwartier te hinken. Er zijn twee mogelijke redenen voor dit verschil in pijnervaring: de pijndrempel van de een ligt hoger dan van de ander, of de een kan meer pijn verdragen dan de ander. De pijndrempel wordt [...]
Vrijwel ieder is ervan overtuigd intelligentie meteen te kunnen herkennen maar wat het nu precies is, valt nauwelijks te verklaren. Ook psychologen zijn nooit tot een algemeen aanvaarde definitie gekomen. Vaagheid is bij voorbeeld troef in twee bekende en kenmerkende meningen. De eerste is afkomstig van de Franse psycholoog Alfred Binet, die de basis legde [...]
Heb mededogen met de narcolepticus: de lijder aan slaapzucht, die op het hoogtepunt van een feest in slaap valt, midden in een gesprek met zijn chef lekker wegzakt en zelfs in slaap valt bij het auto rijden of het vrijen. Narcolepsie is een afwijking waarbij depatient herhaaldelijk wordt getroffen door onweerstaanbare, meestal korte slaapperioden van [...]
De fundementeelste vraag en heftig bediscussieerde vraag waarmee artsen, rechtsgeleerden, filosofeb, theologen en eigenlijk ieder ander mens zicg geconfronteerd ziet: wat is ‘dood zijn’en hoe is vast et stellen dat de dood is ingetreden? Eeuwenlang werd aangenomen dat iemand was gestorven wanneer het hart niet meer werkte en de ademhaling was opgehouden. Vervolgens werd ontdekt [...]
In 1929 annonceerde de Duitse psycholoog Hans Berger dat hij in de hersenen stroompjes had waargenomen. Andere wetenschapers weigerden hem te geloven. Enige jaren later echter, in 1932, kreeg de Britse fysioloog Edgar Adrian de Nobelprijs nadat hij met een indrukwekkende demonstratie het bestaan van deze hersenstroompjes had bewezen. Evenals het hart produceren de hersenen [...]
De hersenen kunnen slechts functioneren in een stabiele omgeving. Zou het brein blootstaan aan voortdurende wijzigingen in samenstelling en hoeveelheid van de benodigde stoffen, of zou het worden egconfronteerd met ‘vreemde’ stoffen, dan zouden de hersencellen abnormaal gaan reageren – met waarschijnlijk ingrijpende gevolgen. Doordat het bloed vrijwel voortdurend een aantal substanties door het lichaa [...]
Van een aantal erfelijk afwijkingen is vastgesteld welk foutief gen voor de abnormaliteit verantwoordelijk is. Hoe het abnormale gen te werk gaat bij het veroorzaken (en ook wel: handhaven) van de afwijking is nog lang niet duidelijk. Er wordt inmiddels gewerkt aan technieken om defecten te herstellen door gentherapie. Met dergelijke technieken zou het ooit [...]
Bacterien en andere miniscule organismen die infecties kunnen veroorzaken, worden algemeen aangeduid als ‘ziektekiemen’. Bacterien zijn eencellige organismen, meestal met een middenlijn van niet meer dan enige duizendsten van een millimeter, die allerlei vormen kunnen hebben; rechte of gekromde staafjes (bacillen), bolletjes (kokken) en spiralen (spirocheten). Ze bevinden zich overal; in het water en in [...]
De meeste mensen zien op tegen ziekenhuisopname. Vrijwel iedereen immers is liever gezond dan ziek. Toch zijn er figuren die niets heerlijker vinden dan een zo lang mogelijk ziekenhuis verblijf. Ze doen hun uiterste best om artsen een ernstige ziekte voor te spiegelen en passen soms drastische maatregelen toe om hun doel te bereiken. Het [...]
Kort na het begin van hun studie krijgen sommige medische studenten tijdelijk last van een verschijnsel dat hypochondrie wordt genoemd: een steed sterkere overtuiging te lijden aan kwalen, die zojuist op college aan de orde zijn gekomen. Allemaal inbeelding – maar de student weet zeker allerlei symptomen te hebben en is er volstrekt van overtuigd [...]
Kanker van de galwegen of de galblaas is een bijzonder ernstige aandoening, die gelukkig niet zo vaak voorkomt. De ziekte komt het meest voor bij mensen tussen de 50 en 70 jaar. De verschijnselen treden heel geleidelijk op, wat een van de oorzaken is waardoor de ziekte meestal te laat wordt ontdekt. De ziekte begint [...]
Als complicatie van galstenen of een galblaasontsteking kan er een ontsteking van de galwegen optreden. De galwegen komen dan vol te zitten met ontsekingsmateriaal en raken verstopt, voorzover ze dat al niet waren. Soms breidt de infectie zich uit en wordt ook de lever aangetast. Er kunnen abcesjes in de lever ontstaan. In een later [...]
Bij een chronische galblaasontsteking zijn de klachten vaak onduidelijk en minder ernstig dan bij een acute galblaasontsteking. Meestal klaagt de patient over een voortdurende, zeurende pijn rechts in de bovenbuik. De pijn kan echter ook optreden in aanvallen en vrij ernstig zijn. Soms is er alleen een onaangenaam zwaar gevoel in de bovenbuik. Mensen met [...]
Een acute galblaasontsteking is vrijwel altijd het gevolg van een afsluiting van de afvoergang van de galblaas (ductus cysticus) door een galsteen. Achter de afsluiting ontstaat dan een ontsteking. De aanwezige gal kan namelijk niet weg en wordt door wateronttreking steeds sterker geconcentreerd. Op den duur treedt dan een ontsteking van de galblaasweefsel op. Vaak [...]
Een galsteenkoliek is een acuut optredende aanval van ernstige pijn rechts in de bovenbuik en rechterzij. De pijn straalt bijna altijd uit naar de rug en de rechterschouder en soms naar de borst. Er treedt op het hoogtepunt van de pijn misselijkheid en braken op. Er is bewegingsdrang, dat wil zeggen: de patient kan niet [...]
Cholelithiasis (het hebben van galstenen) komt best vaak voor. De ziekte kan bij iedereen voorkomen maar er is één groep mensen waarbij de ziekte wel bijzonder vaak voorkomt: vrouwen van 40 jaar en ouder die dik zijn en kinderen hebben gehad. Galstenen zijn zeldzaam bij jonge mensen. De oorzaak van de vorming van galstenen is [...]
Vele leverziekten kunnen de lever zo ernstig beschadigen, dat dit orgaan zijn vele functies op den duur niet meer kan vervullen. Men spreekt dan van lever-insufficientie. Meestal is leverfalen een uitvloeisel van levercirrose, maar ook wel door ernstige leverontsteking en vooral giftige stoffen. Leverfalen treedt pas op als de lever zeer ernstig is beschadigd. Dit [...]
Geelzucht (icterus) is een verschijnsel van ziekte van de lever, galblaas en galwegen. Geelzucht is dus een verschijnsel van bepaalde ziekten en géén ziekte op zichzelf. Geelzucht is een gele verkleuring van het oogwit en de huid, door een te hoog bilirubinegehalte in het bloed. Geelzucht heeft vele oorzaken en het ontstaan ervan verdient een [...]
Blindedarmontsteking kan plotseling (acuut) optreden, of langzaam verlopen (chronisch). De acute blindedarmontsteking heeft meestal een voorgeschiedenis. Het wormvorming aanhangsel van de blinde darm kan ontstoken raken door een verstopping van het afvoergangetje door stukjes ontlasting (faecaal steen), wormen, pitten van vruchten, enz. Bij de ontsteking ontstaat vochtophoping (oedeem), die de afsluiting van de blinde darm [...]
Wanneer klachten langer dan 6 weken aanhouden zal afhankelijk van de kwaal gesproken worden over een chronische ziekte. Een chronische ziekte is dus een ziekte die langere tijd duurt. In de meeste gevallen kunnen chronische ziekten niet door vaccins voorkomen worden of door medicijnen genezen worden. Ook zullen chronische ziekten niet zomaar weggaan. Ongeveer 1 [...]
Necrose is het laatste stadium van de celdood. Het is de altijd de laatste fase van oncose en kan soms ook bij apoptose voorkomen. Necrose is meestal erg gevaarlijk voor de omliggende cellen omdat doordat de celinhoud niet meteen verwijderd wordt deze makkelijke omliggende cellen kan aantasten. Eerst zwelt de cel en daarna barst de cel open [...]
In feite zijn poliepen geen echte gezwellen in de zin van tumoren. Poliepen zijn uitgegroeide slijmvliesdeeltjes die met een steeltje vastzitten aan de ‘ondergrond’. Het is een erfelijke aandoening: als een van de ouders het heeft, is de kans 40% dat een van de kinderen ook poliepen krijgt. De aandoening ontstaat tussen het 10e en [...]
Een kankerachtig (carcinoid) gezwel aan de darmen bestaan uit bepaalde cellen van het darmstelsel, de zogenoemde enterochroomaffienne cellen. Deze cellen vormen de stof serotonine, die verantwoordelijk is voor het optreden van bepaalde verschijnselen. Het gezwel kan voorkomen in het hele darmkanaal, soms in de blinde darm. Het gezwel is meestal klein, mar geeft snel uitzaaiingen [...]
Gezwellen aan de dunne darm zijn zeldzaam. De verschijnselen die ze geven zijn: bloedingen, darmafsluitingen en darminstulping (invaginatie) van darmgedeelten. Bij invaginatie schuift het deel van de darm waarin de tumor zit, in een volgend deel van de darm. De darmen proberen als het ware hetgezwel uit het lichaam te werken. Er is bloedverlies door [...]
Goedaardige gezwellen aan de maag – die overigens weinig voorkomen – geven een gevoel van volheid en zwaarte in de bovenbuik. Door bloedverlies ontstaat bloedarmoede. Als zo’n gezwel verhindert dat het voedsel doorstroomt, zal het voedsel uitebraakt worden. Een goedaardig gezwel van de maag is vaak voelbaar. De vooruitzichten na een operatie zijn beter dan [...]
De meest voorkomende gezwellen in het spijsverteringskanaal zijn kankergezwellen aan de maag (maagcarcinoom) en aan de dikke darm (coloncarcinoom). Deze aandoeningen komen tweemaal zoveel voor bij mannen als bij vrouwen. In het bijzonder mannen boven de 40 jaar maken deel uit van de risicogroep, die vooral bestaat uit mensen bij wie er een zoutzuurtekort isof [...]
Er kunnen goedaardige en kwaadaardige gezwellen of tumoren in de slokdarm ontstaan. Indien dit langzaam gaat, wijst het meestal op goedaardigheid. Kwaadaardige tumoren (kankergezwellen) van de slokdarm komen het meest voor bij mannen. Het gezwel ontstaat meestal bovenaan/achteraan de slokdarm of ter hoogte van het middenrif. Het gezwel groeit vaak rondom in de slokdarmwand, waardoor [...]
Dynamische ileus komt voornamelijk voor als gevolg van een stoornis in de zenuwbanen, waardoor de darmspieren verlamd raken (paralytische ileus). De oorzaak kan zijn een operatie, ontsteking van de alvleesklier, beschadiging van het ruggemerg, en zeer ernstige infecties. (Zeldzaam komt ook het spastische ileus voor, waarbij door sterke plaatselijke krampachtige samentrekkingen van de darmspieren de [...]
Mechanische ileus wordt in de dunne darm meestal veroorzaakt door: Het inslikken van (grote) vreemde voorwerpen of grote dan wel verstoppende onverteerbare voedselbrokken, die de darm afsluiten. Bekend is de sinaasappel-ileus, die ontstaat door het eten van sinaasappels na een maagoperatie. Ook grote galstenen die in de darm terechtkomen, kunnen een stagnatie veroorzaken die tot [...]
Onder obstructie van de darmen verstaat men stagnatie van de normale doorstroming van de darminhoud als gevolg van ‘mechanische’ oorzaken, zoals stoornissen in de peristaltiek door het ontbreken van de daartoe vereiste zenuwprikkeling, en als gevolg van bloedvataandoeningen. Er ontstaat dan een ziektebeeld dat wordt aangeduid als ileus (letterlijk: darmkronkeling) Een darmafsluiting of ileus kan [...]
Deze ziekte is ernstig, omdat de bacterie Clostridium botulinum een giftige stof afgeeft, die binnen 12 tot 36 uur verlammingen veroorzaakt. De oorzaak is bijna altijd het eten van besmet voedsel uit blik. Als een blik – meestal aan de onderkant of bovenkant – bol staat, gooi het dan weg. De inhoud is dan bijna [...]
Paratyfus wordt ingedeeld in de groepen A, B, C en D. Paratyfus A en C komen in ons land zelden voor. De verschijnselen lijken op die van buiktyfus, maar in een lichtere vorm. Paratyfus B komt in ons land wel vaak voor. De ziekte begint plotseling met temperatuurverhoging, koude rillingen, braken en diarree. Na enkele [...]
Buiktyfus wordt veroorzaakt door de bacterie Salmonella typhi. De besmetting vindt plaats via besmet voedsel of water. De bacterien dringen zelfs door het speciale weefsel (lymfatisch weefsel), dat dient om bacterien en virussen te vernietigen en de weerstand van de mens daartegen op te bouwen. Een aanval van buiktyfus is meestal zo heftig, dat op [...]
Cholera wordt veroorzaakt door de bacterie Vivrio cholerae. De infectie ontstaat door het eten van voedsel of drinken van water dat besmet is door ontlasting van cholerapatienten. Er zijn cholerapatienten die verder helemaal gezond zijn. Deze noemt men choleradragers. De incubatietijd is één tot vijf dagen. Er moeten vrij veel Vibruibacterien in de darm komen [...]
Het reizen naar een ander land met een ander klimaat, met andere leefgewoonten, kan het evenwicht in de darmen verstoren. Dit is een bekend verschijnsel. (Indien met uitsluitend gewend is aan het Westeuropese eten, kan bijvoorbeeld Indisch eten het hele maag-darmstelsel verstoren.) Ook de bacterieflora (van:flora = begroeiing) van de darmen raakt door de sterk [...]
Er zijn een zestal soorten lintwormen die de mens kunnen besmetten: Taenio saginata – runderlintworm Taenia solium – varkenslintworm Diphyllobothrium latum – brede lintworm Diphyllobothrium canum – hondenlintworm Hymenolepis nana – dwerglintworm Hymenolepis diminuta – knaagdierlintworm De grote lintwormen kunnen een lengte hebben van 3 tot 5 meter. Ze bestaan uit een kop met zuignappen, [...]
Een longontsteking kan uiteindelijk leiden tot een longabces, een met pus gevulde ruimte in de longen. Deze pus bestaat uit dood longweefsel, dode bacterien en zéér veel dode witte bloedlichaampjes. Een lonabces kan behalve door longontsteking ook worden veroorzaakt doodat er geinfecteerd materiaal in de longen komt, door afsluiting van een luchtwegvertakking (bronchus) of een [...]
De neusamandel (adenoid) zit in de neusholte/keelholte, op de plaats van de uitmondingen van de buizen van eustachius (die naar het middenoor lopen). Een opmerkelijk feit is dat zowel de neusamandel als de keelamandelen na het vierde jaar slinken. De oorzaak hiervan is onbekend. De neusamandel kan ontstoken raken door bacterien, waardoor de neusamandel opzwelt. [...]
Acute laryngitis, dus een plotseling optredende ontsteking van het slijmvlies van het strottehoofd (larynx), het gebied van de stembanden, ontstaat door infectie met virussen en/of bacterien (Sterptococcen). Ook door het inademen van bepaalde prikkelende stoffen, bijvoorbeeld op het werk, kan het strottehoofd ontstoken raken. Het voornaamste verschijnsel is heesheid, eventuele gepaard gaand met pijn en [...]
Griep (influenza) wordt veroorzaakt door het influenzavirus. Dot wordt overgebracht door hoesten. Het kan hele epidemieen veroorzaken. Meestal gebeurt dit in de winterperiode. Er zijn drie typen influenza: A, B of C. De zogenoemde A-griep en B-griep hebben een kenmerkender ziektebeeld dan de C-griep. De A-griep is een ernstige ziekte (voorbeelden hiervan zijn de zogenoemde [...]
Bij een harttransplantatie wordt het hele hart (of een groot gedeelte ervan) vervangen door een ander hart. De operatie op zichzelf levert geen problemen op. Het lichaam reageert echter op de transplantatie, omdat het vervangende hart een ‘vreemd voorwerp’is, dat het lichaam zal trachten af te stoten. Daarom worden dergelijke operaties niet als ‘routine’ uitgevoerd.
Bij een open-hartoperatie wordt een hart-long-machine gebruikt. Het (zuurstofarme) bloed uit de onderste en bovenste holle ader wordt opgevangen en naar de hart-long-machine gevoerd. Daar wordt het van zuurstof voorzien en daarna wordt het (zuurstofrijk) naar de grote lichaamsslagader of aorta gevoerd en vandaar naar het lichaam. Door de hart-long-machine wordt zuurstof geperst. Verder bevat [...]
Bij een gesloten-hartoperatie blijft het hart van de patient doorwerken. Deze operatie wordt uitgevoerd bij een vernauwing (stenose) van de kleppen tussen de linkerboezem en de linkerkamer (mitralis-kleppen) van het hart (mitralis-stenose). De kleppen zijn met elkaar vergroeid en worden tijdens de operatie, met de vingers of met bepaalde instrumenten, losgemaakt. Ook operaties aan de [...]
Trombose is de vorming van een bloedstolsel (thrombus, meervoud: thrombi) in de bloedvaten of in het hart. Door trombose kan een bloedvat worden vernauwd en later zelfs worden afgesloten. Bij iemand met gezonde bloedvaten en geen afwijkingen in het bloed, komt trombose niet voor. Trombose is altijd een gevolg van afwijkingen aan de bloedvatwand of [...]
De meest voorkomende vorm van embolie is longembolie. De embolus is vrijwel altijd een losgeschoten (deel van een) thrombus uit een beenader. Dit bloedstolsel komt dan via het rechterdeel van het hart in de bloedvaten van de longen. Vooral zieke, bedlegerige, oude mensen hebben een grote kans op longembolie. Vaak is het de uiteindelijke doodsoorzaak. [...]
Embolie ‘in het algemeen’ is verstopping van een bloedvat door ‘een vraamd voorwerp’ dat door het bloed is meegevoerd. Dat ‘vreemde voorwerp’of embolus is meestal een van een bloedstolsel (thrombus) losgeraakt gedeelte. Een embolus kan zowel in de aderen van het been als in het hart, de grote lichaamsslagader (aorta), of zijtakken daarvan voorkomen. Zo’n [...]
Een ontsteking van een slagader (arterie) wordt aangeduid als arteriitis, meervouw: arteriitiden. Een ontsteking aan de bloedvaten in het algemeen (angia) wordt aangeduid als angiitis, meervouw: angiitiden. Veel ontstekingen van de slagaderen zijn het gevolg van een zogenoemde systeemziekte: een ziekte die vele weefsels/organen tegelijkertijd aantast, waaronder ook de slagaderen.
Bij erythromelalgia (van: erythros = rood, melos = lid of ledemaat, algos = pijn) treden aanvallen op van vaatverwijding in beide armen of benen. Hierdoor worden (delen van) de armen of benen rood-blauwig, warm en pijnlijk. De aanvalen treden vooral op bij inspanning of in een warme omgevong. Het is een onschuldige aandoeining, waartegen afkoelen [...]
Acrocyanose (van: cyanose = blauwkleuring, acro = van het uiteinde van een lichaamsdeel) is een zeldzaam voorkomende aandoening. Er treden dan aanvallen op van blauwkleuring aan handen en voeten (soms aan benen en onderarmen). Er treedt vaakkramp op in de kleine slagadretjes en vaatverwijding van de aderen. Daar stroomt langzaam zuurstof-arm bloed doorheen, wat de [...]
Bij de ziekte van Raynuad treden er vernauwingen op in de kleine slagadertjes van de vingers (en soms van de tenen, neuspunt en oorlelletjes), wat aanvallen van kramp veroozaakt. Bij zo’n aanval worden de vingers van beide handen eerst spierwit en na verloop van enige tijd blauwig (cyanotisch), doordat er zuurstof aan het stagnerende bloed [...]
Bij kinderen en jonge mensen wordt bij het vertraagd inademen het hartritme iets versneld en bij het uitademen iets vertraagd. Tijdens het inademen is de polsslga wat sneller dan bij het uitademen. Daardoor ontstaat sinus-aritmie, een soort golfbeweging die ophoudt als de ademhaling wordt gestopt. Sinus-aritmie komt ook voor bij oudere mensen met aderverkalking van [...]
Normaal voelen we ons hart nauwelijk kloppen. Als we ineens de hartslagen nadrukkelijk voelen en horen, noemen we dat hartkloppingen. Meestal is dit heel onschuldig. Bij jonge mensen ligt de oorzaak vaak buiten het hart. Bij oudere mensen kan het wijzen op een hartaandoening. De oorzaak van hartkloppingen kan zijn, dat de borstwand meer gespannen [...]
Wanneer een moeder na de geboorte borstvoeding geeft en een geneesmiddel gebruikt, komt het geneesmiddel in meer of mindere mate via de melk van d emoeder in het kind terecht. Het hangt van de eigenschappen van het geneesmiddel af, hoeveel er in de moedermelk komt en of het schadelijk is (kan zijn) voor de zuigeling. [...]
Kan men bij kinderen en bejaarden door zorgvuldige keuze en dosering eigenlijk altijd een goed farmacotherapie instellen, zwangere vrouwen mogen in beginsel in het geheel geen geneesmiddelen gebruiken. Altijd bestaat namelijk de kans op een beschadiging van het kind door het geneesmiddel. Hieraan moet inmiddelijk worden toegevoegd dat deze kans voornamelijk bestaat in d eerste [...]
Niet alleen op jonge leeftijd maar ook op hoge leeftijd reageert het lichaam vaak anders op toediening van geneesmiddelen. Meestal is de reactie sterker. Wanneer hiermee onvoldoende rekening wordt gehouden, treden bij bejaarden dikwijls ongewenste bij werkingen op. De ouderdom komt met gebreken, waarvoor veel geneesmiddelen worden toegepast. Een gezonde manier veel leven kan veel [...]
Is een goede dosering van geneesmiddelen bij volwassenen vaak al niet zo makkelijk in te stellen, bij kinderen is het nog moeilijker. Kinderen zijn geen kleine volwassenen, en dat heeft ook gevolgen voor het instellen van een therapie met geneesmiddelen. Voor bepaalde stoffen zijn kinderen gevoeliger dan volwassenen. Dit betekent dat kinderen per kilogram lichaamsgewicht [...]
Niet elk geneesmiddel kan worden toegediend via de mond, omdat het vanuit het maagdarmkanaal niet wordt opgenomen of omdat het in de maag en/of darmen onwerkzaam wordt gemaakt door de inwerking van spijsverteringsenzymen. Het zal dan moeten worden ingespoten. Andere redenen om een geneesmiddel per injectie toe te dienen kunnen zijn, dat een snelle werking [...]
Capsules worden als zoveel geneesmiddelen ook door de mond ingenomen. Een capsule is een doosje van gekleurde gelatine waarin het geneesmiddel is opgeborgen. Het doosje lost in de maag op. Het doosje verhult vaak een onaangename smaak of geur. Bij de geneesmiddelen bereiding in de apotheek op kleine schaal hebben de capsules de plaats van [...]
Tabletten met verlengde werking (vaak aangeduid als -durette, -SR:sustained release en -Retard) zijn uit verschillende componenten samengesteld, die tijdens het transport door de maag en de darmen het geneesmiddel langzaam en gelijkmatig afgeven. Hierdoor wordt het mogelijk slecht eenmaal of tweemaal daags een tabley in te nemen in gevallen dat inname anders vaker zou moeten [...]
Bruistabletten bevatten bestanddelen, bijvoorbeeld natriumwaterstofcarbonaat (zuiveringszout) en citroenzuur, die een scheikundige reactie met elkaar aangaan zodra de tabletten nat worden. Hierbij wordt een gas gevormd (koolzuurgas), waardoor het tablet snel uiteenvalt en oplost. In bepaalde gevallen is dat gunstig om maagpijn te voorkomen en een snelle werking te bevorderen.
Soms is de smaak van tabletten zó onaangenaam, dat men ze voorziet van een gekleud suikerlaagje. Men spreekt dan van dragees. Indien men wil voorkomen dat een tablet in de maag uiteenvalt, dan wordt het voorzien van een laklaagje. Dergelijke tabletten heten ‘enteric coated’. Het laklaagje lost niet op in het maagsap maar wel in [...]
Tabletten zijn zonder twijfel de meest voorkomende toedieningsvorm van geneesmiddelen. In beginsel zijn tabletten samengeperste poeders. Aan het poeder zijn echter hulpstoffen en/of vulstoffen toegevoegd om a) machinale bereiding op groote schaal mogelijk te maken, b) de tabletten voldoende stevigheid te geven en c) vlot uiteenvallen en oplossen in de maag te waarvorgen. Om tabletten [...]
Ziekten van de dikke darm kunnen soms plaatselijk worden behandeld met klysma’s. Een klysma is een oplossing van een of meerdere geneesmiddelen in water die is bestemd voor toediening in de endeldarm. De vloeistof wordt – met behulp van een speciale knijpfles – via de anus in het inderste deel van de dikke darm gebracht.
Aandoeningen van de anus (bijvoorveeld aambeien) kunnen plaatselijk wordne behandeld met zetpillen (suppositoria). Deze pillen bestaan uit een meestal vetachtige stof waarin de geneesmiddelen zijn verwerkt. Bij lichaamstemperatuur smelten ze of lossen ze op in het aanwezige darmvocht. De werkzame bestanddelen komen zo in aanraking met het darmslijmvlies en kunnen hun werking ontplooien. Het inbrengen [...]
Voor plaatselijke toediening in de luchtwegen worden aerosols gebruikt. Een earosol is een zeer fijne verdeling van een geneesmiddelenoplossing in een gas. Tijdens de inademing wordt de oplossing (een enkele maal ook wel een poeder) in de mond of neusholte verstoven met een speciaal apparaatje. (Men leze de gebruiksaanwijzing altijd zeer zorgvuldig vóór gebruik). Met [...]
Met aanstip- of penseelvloeistoffen (meestal op basis van een snel verdampend oplosmiddel) kan een zeer beperkt huidgeboed worden behandeld. Deze vloeistoffen worden vaak tincturen genoemd. (jodiumtinctuur en wrattentinctuur). Soms bevat de oplossing behalve de werkzame stoffen tevens een acrylhars, een cellulosederivaat of een daarmee verwante stof. Na verdamping van het oplosmiddel blijft dan een afsluitend [...]
Soms worden strooipoeders voor plaatselijk uitwendig gebruik voorgschreven, meestal voor in de sokken of kousen bij schimmeleczeem aan de voeten. Een andere mogelijkheid is mentholtalk tegen jeuk. Strooipoeders hechten betrekkelijk slecht aan de huid en worden daarom weinig toegepast. In schoonheidsartikelen en bij andere vormen worden ze wel toegepast; irritaties van kleding en tegen elkaar [...]
Schudsels bevatten onoplosbare stoffen in een meestal waterige vloeistof. De niet-opgeloste stof zakt na verloop van tijd naar de bodem. Men moet dus vóór gebruik het flesje goed schudden. Door verdamping van de vloeistof ontstaat een afkoelend affect op de huid. De aanwezigheid van glycerine zorgt voor hechting aan de huid. Schudsels worden voornamelijk gebruikt [...]
Een créme is een stabiel mengsel van vet in water. Omdat vet en water zonder meer niet megbaar zijn, moeteen altijd stabiliserende stoffen (emulgatoren) worden toegevoegd om te voorkomen dat ontmenging optreedt. Crémes hebben ten opzichte van zalven en pasta’s het voordeel, dat ze niet vet aanvoelen en gemakkelijk in de huid worden gewreven – [...]
Oordruppels worden gebruikt voor toediening van geneesmiddelen in de gehoorgang. Soms gaat het om olie voor het weken van een prop oorwas of om het losmaken van zo’n prop met ‘bruisdruppels’ (waterstofperoxide), vaak om plaatselijke toediening van een pijnstiller bij acute middenoorontsteking of om geneesmiddelen tegen ontsteking en infectie van de uitwendige gehoorgang. Voor plaatselijke [...]
Men spreekt van een zalf als de basis bestaat uit vet (bijvoorbeeld wolvet) of op vet lijkende stoffen (vaseline). In de basis worden de werkzame stoffen (vloeistoffen of vaste stoffen) zo fijn mogelijk verdeeld dan wel opgelost. In het gehalte aan vaste stof hoger dan 50% van het totaal, dan wordt gesproken van een pasta. [...]
Neusdruppels worden gebrukt voor toediening van geneesmiddelen in de neus. Meestal gaat het om geneesmiddelen die een verstopte neus of de buis van Eustachius (dit is een buis die het middenoor met de neusholte verbindt) weer doorgankelijk maken bij een verkoudheid respectievelijk middenoorontsteking. In zeldzame gevallen wordt deze toedieningsvorm gekozen voor stoffen die slechts in [...]
Oogzalven bevatten het geneesmiddel in een voor het oog geschikte zalfbasis die ongeveer bij lichaamstemperatuur al gemakkelijk smelt. Deze zalven worden in kleine tubes met een spits uiteinde afgeleverd om toediening van kleine hoeveelheden mogelijk te maken. Bij het gebruik van oogzalf wordt een sliertje zalf gelegd in het ‘gootje’ dat ontstaat door het omlaag [...]
Oogdruppels worden gebruikt voor toediening van geneesmiddelen in het oog. Aan oogdruppels worden hoge eisen gesteld: ze moeten bijvoorbeeld steriel zijn en bepaalde stoffen bevatten om besmetting tijdens het gebruik tegen te gaan. Verder moet de zuurgraad goed zijn en mogen er geen stofjes en dergelijke in voorkomen. Het oog is immers een uiterst gevoelig [...]
Keelontsteking is een ontsteking van het slijmvlies van de achterwand van de keelholte (pharynx). De ontsteking wordt veroorzaakt door een virus en/of een bacterie (Streptococcen). Vaak gaat keelontsteking samen met een infectie van de neus, de bijholten of de amandelen. De keel voelt schraal en pijnlijk aan en het slijmvlies van de keel is rood [...]
Bij een harttransplantatie wordt het hele hart (of een groot gedeelte ervan) vervangen door een ander hart. De operatie op zichzelf levert geen problemen op. Het lichaam reageert echter op de transplantatie, omdat het vervangende hart een ‘vreemd voorwerp’ is, dat het lichaam zal trachten af te stoten. Daarom worden dergelijke operatie niet als ‘routine’ [...]
Bij een open-hartoperatie wodt een hart-long machine gebruikt. Het (zuurstofarme) bloed uit de onderste en bovenste holle ader wordt opgevangen en naar de hart-long machine gevoerd. Daar wordt het van zuurstof voorzien en daarna wordt het (zuurstofrijk) naar de grote lichaamsslagader of aorta gevoerd en vandaar naar het lichaam. Door de hart-long-machine wordt zuurstof geperst. [...]
Bij een gesloten hartoperatie blijft het hart van de patient doorwerken. Deze operatie wordt uitgevoerd bij een vernauwing (stenose) van de kleppen tussen de linkerboezem en de linkerkamer (mitralis-kleppen) van het hart (mitralis-stenose). De kleppen zijn met elkaar vergroeid en worden tijdens de operatie, met de vingers of met bepaalde instrumenten, losgemaakt. Ook operaties aan [...]
Embolie ‘in het algemeen’ is de verstopping van een bloedvat door ‘een vreemd voorwerp’ dat door het bloed is meegevoerd. Dat ‘vreemde voorwerp’ of embolus is meestal een van een bloedstolsel (thrombus) losgelaten gedeelte. Een embolus kan zowel in de aderen van het been als in het hart, de grote lichaamsslagader (aorta), of zijtakken daarvan voorkomen. [...]
Deze ziekte (van thrombus = bloedstolsel, angriitis = bloedvatontsteking, obliterans = verstoppend) is een steeds terugkerende ontsteking van de slagaderwanden in de onderbenen (en soms in de onderarmen). Deze ontsteking gaat altijd gepaard met de vorming van bloedstolsels in de bloedvaten (trombose). De oorzaak van deze ziekte is niet bekend, maar wel is vastgesteld dat [...]
Een ontsteking van een slagader (arterie) wordt aangeduid als arteriitis, meervoud: arteriitiden. Een ontsteking aan de bloedvaten in het algemeen (angia) wordt aangeduide als angiitis, meervoud: angiitiden. Veel onstekingen van de slagaderen zijn het gevolg van een zogenoemde systeemziekte: een ziekte die vele weefsels/organen tegelijkertijd aantast, waaronder ook de slagaderen.
Het onvermogen van het hart om de aangeboden hoeveelheden bloed te verwerken, het ‘falen van de terugwaartse beweging’, wordt aangeduid met de Engelse term ‘backward failure’. Indien het linker-hartgedeelte – door hartdecompensatie of door andere oorzaken – de aangeboden hoeveelheid bloed niet kan verwerken, blijft het bloed in de longen zitten en ontstaat er benauwdheid. [...]
Het onvermogen van het hart om voldoende (zuurstofrijk) bloed naar het lichaam te pompen, het ‘falen van de voorwaartse beweging’, wordt aangeduid met de algemeen ingeburgerde Engelse term ‘forward failure’. De ‘forward failure’ is een logisch gevolg van een linkerszijdige hartdecompensatie. Anderzijds kan ‘forward failure’ook ontstaan door andere oorzaken, zoals een hartinfarct (onvoldoende hartwerking), een [...]
Voor geneesmiddelen die onder de Opiumwet vallen gelden strenge regels. Dat is niet gek, want in het buitenland kunnen deze medicijnen voor verboden drugs worden aangezien. Vallen uw geneesmiddelen onder de Opiumwet, dan bent u verplicht een Schengenverklaring op zak te hebben. Wij raden u aan deze ruim voordat u op vakantie gaat aan te [...]
Een medicijn paspoort is een officieel reisdocument waarin staat welke werkzame stoffen uw medicijnen bevatten. Mocht u in het buitenland dan medische hulp nodig hebben dan weten de apothekers en doktoren precies wat u gebruikt. Een geneesmiddelenpaspoort kunt u bij de apotheek halen.
Boulimia nervosa is een eetstoornis, waarbij een persoon in een psychologische toestand last heeft van terugkerende eetbuien, die gevolgd worden één of meer opzettelijke handelingen die de opname van het voedsel compenseren en de gewichtstoename beletten. Deze handelingen kunnen bijvoorbeeld zijn: braken, het gebruik van laxeermiddelen en vasten. Bij boulimia nervosa is géén sprake van gewichtsafname, zoals bij anorexia nervosa. De meerderheid [...]
Anorexia nervosa is een eetstoornis, we spreken van anorexia wanneer de eetstoornis tot gevolg heeft dat het lichaamsgewicht sterk afneemt. Het woord anorexia wil zeggen dat er geen eetlust is. De eetstoornis anorexia ontstaat als iemand een verkeerd beeld van zichzelf heeft en er een grote angst aanwezig is om dik te worden. Zelfs als ze al sterk vermagerd zijn, vinden ze [...]
Wagenziekte wordt gezamenlijk met zee- en luchtziekte ook wel reisziekte genoemd, het zijn allemaal vormen van bewegingsziekten en worden veroorzaakt door een soort ‘onrijpheid’ van het evenwichtsorgaan in de hersenen. Het evenwichtsorgaan raakt een beetje in de war, omdat de ogen beweging registreren, terwijl het lichaam stil zit. Wagenziekte kan in de trein, op de boot, in een vliegtuig, op [...]
Hypermobiliteit ook wel hyperlaxiteit genoemd, wil zeggen dat de gewrichten beweeglijker en soepeler zijn dan bij andere mensen. Dit komt doordat de gewrichtsbanden erg elastisch en rekbaar zijn, bij belasting spannen de gewrichtsbanden zich niet, maar rekken juist wat mee. Hierdoor kunnen de gewrichten verder dan gewoonlijk bewegen en dikwijls overstrekken. Hypermobliteit is een genetisch bepaalde [...]
Hersenvliesontsteking ook wel meningitis of nekkramp genoemd is een infectie die op elke leeftijd kan voorkomen. Er zijn twee soorten hersenvliesontsteking, de ene wordt veroorzaakt door virussen en de andere wordt veroorzaakt door bacteriën. Hersenvliesontsteking die door bacteriën veroorzaakt wordt, is het gevaarlijkst. De bacteriële vorm van hersenvliesontsteking wordt ook wel nekkramp genoemd. De bacteriën [...]
Het bloed dat de rechterzijde van het hart binnenstroomt, is afkomstig van de weefsels en wordt aangevoerd door de aders. De ontvangstkamer is de rechterboezem. Deze boezem is ook een lagedruk-pomp, die het bloed de rechterkamer instuwt via een drieslippige klep. De rechter kamer heeft een dikkere en stevigere wand dan de rechterboezem. De rechterkamer [...]
Generaties lang hebben dichters het menselijke hart met een hele reeks bijzondere eigenschappen omgeven. Toch is de zuivere waarheid een stuk eenvoudiger: het hart is een pomp – niet meer en niet minder. Het is echter wel een bijzondere pomp. Elke minuut slaat het hart ongeveer eenmaal per seconde en bij inspanning aanzienlijk meer. Het [...]
We praten over vetzucht of obesitas wanneer er sprake is van een overgewicht van 25 procent of meer wat wordt veroorzaakt doordat het lichaam meer calorieën opneemt dan het kan opgebruiken. De calorieën die teveel worden opgenomen worden opgeslagen als vet wat dan ook de oorzaak is van het overgewicht. Er zijn aanwijzingen dat vroege [...]
De meeste ouders horen weleens de woorden “Mama, ik heb in bed geplast” . De meeste jonge kinderen hebben dan ook wel eens een “ongelukje” Wanneer het kind ouder is dan 5 jaar en het meer dan 2 keer per maand in bed plast hebben we het over enuresis. In de meeste gevallen gaat het [...]
Het RS-virus (Respiratior Synsytiaal virus) is een seizoensgebonden virus dat in de maanden oktober t/m maart infecties aan de luchtwegen kan veroorzaken. Het RS-virus lijkt veel op het griepvirus en iedereen kan ermee besmet raken. Het RS-virus verspreid zich met name via aanraking en in mindere mate door hoesten en niezen. Het kan enkele uren [...]
Brandwonden kun je in drie groepen indelen. Namelijk eerstegraads-, tweedegraads- en derdegraadsverbranding. De eerstegraadsverbranding is de minst erge vorm. De huid ziet er rood uit en is erg pijnlijk. Ook het aanraken doet pijn. Er is geen blaarvorming. Ze genezen ook weer volledig. Bij een tweedegraadsverbranding vertoont de huid blaarvorming, de wond is pijnlijk zowel met als [...]
Onder wiegendood wordt verstaan het ineens zonder aanwijsbare oorzaak overlijden van een baby, die niet ziek was. De gemiddelde leeftijd is ongeveer vijf maanden. Als een baby ouder dan één jaar is, komt wiegendood haast niet meer voor. Jaarlijks overlijden er nu nog zo’n 50 kinderen aan wiegendood, dat zijn 50 kinderen van de 190.000 geboorten. [...]
Iedereen heeft wel eens in meer of mindere mate last gehad van wat huidschilfering op de schedel, wat een normaal gevolg is van het afstoten van huidcellen. Wanneer die schilfers duidelijk zichtbaar worden in het haar en op de kleding, dan spreekt men van roos. De oorzaak van roos is onbekend. Het is een lichte [...]
Zie warmtebultjes voor meer informatie
Sommige mensen krijgen bij warm weer warmtebultjes. Deze afwijking kenmerkt zich door het ontstaan van knobbeltjes die ongeveer zo groot zijn als een speldenknop op de huid en die omgeven zijn door een rode hof. Deze aandoening jeukt erg en gaat vaak gepaard met een prikkelend, brandend gevoel. Warmtebultjes ontstaan opvallend vaak in de nek, [...]
Hyperactiviteit of extreme overactiviteit is geen diagnose of aparte stoornis. Het is een vorm van gedrag die gepaard gaat met andere verschijnselen van een concentratiestoornis. De mate van lichamelijke activiteit loopt bij kinderen gewoonlijk nogal uiteen. Sommigen zijn veel actiever dan anderen en jongens zijn soms actiever dan meisjes. In het algemeen zijn jonge kinderen [...]
Stotteren begint meestal tussen het tweede en het vijfde levensjaar, de periode waarin uw kind de grondbeginselen van de spraak leert. Sommige kinderen beginnen te stotteren tussen het zesde en het achtste levensjaar, als ze op school hardop moeten gaan lezen en voordragen. Een enkele keer begint het stotteren nog later. Stotteren komt voor bij [...]
Besnijden wil zeggen het op operatieve manier verwijderen van de voorhuid van de penis. Vroeger werd gedacht dat het besnijden een gunstige preventieve werking zou hebben op het voorkomen van ontstekingen van de penis en het voorkomen van kanker, omdat door het besnijden de penis beter schoon te houden is. Tegenwoordig weten we dat er [...]
Congenitale hypothyroïdie is een aangeboren tekort in de productie van schildklierhormoon. Deze afwijking komt bij meisjes twee keer zo vaak voor als bij jongens. Uit wereldomvattend onderzoek bij meer dan vijftig miljoen kinderen bleek dat de ziekte bij 1 op de 4000 voorkomt. Voordat screening plaatsvond werd de ziekte vaak niet herkend, omdat er in [...]
Doel van de Apgarscore is één minuut en vijf minuten na de geboorte de algemene gezondheidstoestand van een pasgeborene te bepalen. De Apgarscore geeft aan of er direct maatregelen moeten worden genomen om de ademhaling van de baby te ondersteunen. In de test worden de volgende punten nagegaan: de hartslag, de ademhaling, de spierspanning, de [...]
Een elektro-encefalogram (EEG) , is een onderzoek, waarbij de elektrische activiteit van de hersenen geregistreert wordt, door middel van elektroden die verspreid op de hoofdhuid geplaatst worden. Als er een goed te beoordelen stuk is gevonden, worden er meestal nog enkele prikkels aangeboden in de vorm van lichtflisten. Een elektro-encefalogram (EEG) wordt vaak uitgevoerd bij kinderen die [...]
Epilepsie is een aandoening van het zenuwstelsel, die vrij veel voorkomt. Ongeveer 1 op de 150 mensen heeft een vorm van epilepsie. Epilepsie is het aanvalsgewijs, in de meeste gevallen een kortdurend, optreden van veranderingen in de electrische activiteit van de hersencellen (abnormale, buitensporige ontladingen) met stoornissen in de hersenfunctie (aanvallen) tot gevolg. Er ontstaateigenlijk een [...]
Een goedaardige tumor is een tumor of gezwel welke niet de neiging hebben op uit te zaaien naar ander weefsel of om door te groeien naar andere organen. Dit in tegenstelling tot een kwaadaardige tumor die deze neiging wel heeft. De term goedaardige tumor doet vermoeden dat het gaat om een mild gezwel wat niet [...]
Het woord Tumor is Latijns voor het woord zwelling. Vaak wordt een tumor verward met een kankergezwel maar dit is niet altijd juist. Een tumor kan inderdaad kwaadaardig zijn maar net zo goed goedaardig. Een tumor kan diverse oorzaken hebben; zo kan het komen door een toename van vocht, een toename van cellen of door [...]
Een botbreuk is een andere naam voor fractuur. Een botbreuk kan bestaan uit een klein scheurtje in een willekeurig bot maar kan ook bestaan uit een volledige verbrijzeling van een bot. Wat de aard van de breuk ook is, in alle gevallen doet het pijn, ontstaat er een zwelling bij de breuk door de bloeduitstorting [...]
Flebitis Flebitis is een ontsteking van een ader. In de meeste gevallen komt het voor in de beenaders. Er zijn verschillende oorzaken voor flebitis, zoals spataders, injecties, zwangerschap en verwondingen. Wanneer er sprake is van een acute aderontsteking, kan deze zowel van binnenaf als van buitenaf ontstaan. Een flebitis van binnenuit ontstaat als er uit [...]
De cardioloog behandelt mensen met hart- en vaatziekten. Het vakgebied is de laatste jaren geleidelijk veranderd in een technisch hoogstaand specialisme met verschillende mogelijkheden voor invasieve behandeling. Invasief wil zeggen dat er met een instrument (naald, infuus, katheter) toegang tot het vaatstelsel wordt verkregen, waarbij steriel moet worden gewerkt. Tot deze zogenoemde interventiecardiologie behoren met [...]
De interne geneeskunde richt zich in principe op alle inwendige organen. Vroeger behoorden ook de cardiologie (hartziekten), de pulmonologie (longziekten), de gastro-enterologie (maagdarmziekten) en de reumatologie (gewrichtsziekten) tot dit specialisme. Dit zijn aparte vakgebieden geworden, zij het dat de gastro-enterologie nog steeds ook door veel internisten wordt bedreven. De interne geneeskunde omvat tegenwoordig endocrinologie (stofwisselingsziekten), [...]
Een ooglaser behandeling is prima geschikt voor mensen die goed zicht willen hebben zonder het te hoeven dragen van een bril of lenzen. Voor bijna elke oogafwijking is er wel een geschikte ooglaser behandeling te vinden. Bij een ooglaser behandeling worden correcties van refractieve afwijkingen uitgevoerd. De meeste mensen laten een ooglaser behandeling uitvoeren omdat [...]
Bij een fundoscopie wordt het inwendige van het oog bekeken. De oogarts gebruikt een speciale lamp om de achterkant van het oog via de pupil te belichten en tegelijkertijd te bekijken. Aan de achterzijde van het oog ligt het netvlies. Het netvlies vangt het beeld op dat het oog van de buitenwereld vormt. De oogzenuw [...]
Bij een visusonderzoek wordt de gezichtsscherpte bepaald. Hierbij wordt nagegaan welke punten u op een afstand van minimaal 6 m nog van elkaar kunt onderscheiden. Dit gebeurt vrijwel altijd met een kaart of projectie op de muur waarop letters en andere figuren in verschillende formaten staan afgebeeld. Men gaat na welk formaat u nog correct [...]
Een evenwichtsonderzoek omvat een aantal testen om het evenwichtssysteem te beoordelen. Het evenwichtssysteem bestaat uit het evenwichtsorgaan, de evenwichtszenuw en een deel van de hersenen. Bovendien is het verbonden met de ogen en de oogspieren. Het evenwichtsorgaan ligt in het binnenoor. De evenwichtszenuw vormt één geheel met de gehoorzenuw. In het evenwichtsorgaan worden de stand [...]
Een gehooronderzoek omvat een aantal testen om te bepalen hoe het oor functioneert. Het gehoorsysteem bestaat uit een uitwendig gedeelte, een middenoor en een binnenoor. Het uitwendige gedeelte (de oorschelp en de gehoorgang) vangt het geluid op. Het middenoor (trommelvlies en gehoorbeenketen) zet de opgevangen geluidsgolven om in een versterkte trilling en brengt hiermee de [...]
Bij een laryngoscopie bekijkt de KNO-arts het onderste gedeelte van de keel tot aan het strottenhoofd en de stembanden. Soms kijkt hij ook nog net onder de stembanden boven in de luchtpijp. De indirecte laryngoscopie is een relatief eenvoudige methode waarbij de arts via een spiegeltje achter in de keel naar beneden kijkt. Een alternatief [...]
Een nasendoscopie is een onderzoek waarbij de KNO-arts met een buis via het neusgat de binnenkant van de neusholten bekijkt. Het instrument dat hij hiervoor gebruikt (de nasendoscoop), bestaat uit een starre of flexibele glasvezelkabel. Aan het begin zit een lichtbron. Het licht wordt door de glasvezelkabel voortgeleid en verlicht de binnenzijde van de neus. [...]
Bij een allergieonderzoek wordt door middel van een plakproef en/of priktest vastgesteld voor welke stoffen iemand allergisch is. Allergie is een onevenredig heftige reactie van de huid, slijmvliezen of het totale lichaam op een of meer stoffen van buitenaf zoals in voedsel, stof, dieren, kleding, cosmetica en dergelijke. Dat hoeft maar een zeer kleine hoeveelheid [...]
Bij een huidbiopsie wordt een stukje huid afgenomen voor onderzoek. De patholoog bekijkt het biopt onder de microscoop (zie cel- en weefselonderzoek). De dermatoloog kan de meeste huidaandoeningen herkennen zonder verder onderzoek. Toch is het bij sommige huidaandoeningen nodig dat de diagnose door de patholoog wordt bevestigd. Dit is zeker het geval bij huidkanker, maar [...]
Een dermatoloog behandelt mensen met huid- en geslachtsziekten. Geslachtsziekten behoren van oudsher bij de dermatologie omdat de meeste seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) zich aan de huid en aangrenzende slijmvliezen openbaren. Hiervoor bestaan in de grote steden aparte poliklinieken van de GGD.
Bij elektro-encefalografie wordt de elektrische activiteit van de hersenen geregistreerd. Deze activiteit is bij iedereen voortdurend aanwezig. Aangezien het om een zeer lage elektrische spanning gaat, is bijzonder gevoelige apparatuur nodig. Deze apparatuur is via snoertjes met het hoofd verbonden en zet de opgevangen signalen om in een reeks grafieken op ruitjespapier. De gegevens worden [...]
Een lumbaalpunctie is een ruggenprik. Hersenen en ruggenmerg worden omspoeld door een vloeistof die bijeen wordt gehouden door een vlies. Het vocht rond het ruggenmerg is dus hetzelfde als het hersenvocht (liquor cerebrospinalis). Onder aan het ruggenmerg is het vlies vrij wijd en vormt zo een zak gevuld met vloeistof. Een neuroloog prikt met een [...]
Ook met magnetic resonance imaging (MRI-onderzoek) kunnen afbeeldingen van inwendige lichaamsdelen worden gemaakt. Dit gebeurt niet met röntgenstralen maar met magneetvelden. MRI-afbeeldingen ontstaan door de magneetveldjes rond de waterstofatomen in het lichaam met een krachtige magneet in één richting te laten wijzen. De bewegingen van de atomen worden met behulp van een computer als beeld [...]
Een computertomografie (CT-scan) is een bijzondere vorm van röntgenonderzoek, waarbij de röntgenbuis rondom het lichaam draait terwijl voortdurend aan de andere zijde van het lichaam de stralen worden opgevangen. Een computer zet de stralen om in een signaal en componeert er dwarsdoorsneden van het lichaam mee. Een CT-scan van hoofd en rug is voornamelijk te [...]
De cervicale myelografie en de caudografie zijn röntgenonderzoeken van het wervelkanaal, waarin het ruggenmerg ligt. Röntgenstralen zijn elektromagnetische stralen afkomstig uit een buis met gloeistroom. Ze hebben dezelfde voortgeleidingssnelheid als het licht, maar zijn onzichtbaar. Omdat de stralen een kortere golflengte en daardoor een hoger energetisch vermogen hebben, gaan ze door het menselijke lichaam heen. [...]
Bij erfelijkheidsonderzoek (klinische genetica) wordt gekeken of een bepaalde ziekte of aangeboren afwijking die bij uzelf of in de familie voorkomt, erfelijk bepaald is. Dit is van belang vanwege het risico een kind met een aangeboren afwijking te krijgen of zelf op latere leeftijd een aandoening te krijgen die bij familieleden voorkomt. De klinisch geneticus [...]
Prenataal onderzoek is onderzoek dat tijdens de zwangerschap wordt uitgevoerd naar eventuele aangeboren afwijkingen bij uw kind. Er zijn verschillende mogelijkheden voor prenatale diagnostiek. Bij een echografie wordt met behulp van geluidsgolven de baby op een beeldscherm zichtbaar gemaakt. Bij een vlokkentest wordt als het ware een stukje genomen uit het weefsel dat de moederkoek [...]
Een uitstrijkje is een onderzoek waarbij de arts cellen van de baarmoedermond schraapt. Deze cellen worden op een glaasje uitgestreken en gefixeerd. Het uitstrijkje wordt onder de microscoop onderzocht op afwijkende cellen, die zouden kunnen wijzen op baarmoederhalskanker of een voorstadium daarvan. Het is een methode om een behandelbaar (voor)stadium van baarmoederhalskanker te ontdekken.
Een laparoscopie is een onderzoek waarbij de arts met een starre buis in de buikholte kijkt en zo nodig een ingreep uitvoert. Het instrument dat hij hiervoor gebruikt, bestaat uit een holle metalen buis met daarin een glasvezelkabel. Aan het begin zit een lichtbron. Het licht wordt door de glasvezelkabel voortgeleid en verlicht de binnenzijde [...]
Een hysteroscopie is een onderzoek waarbij de gynaecoloog met een buis via de vagina en de baarmoederhals in de baarmoeder kijkt. Het instrument dat hij hiervoor gebruikt (de hysteroscoop) bestaat uit een starre of flexibele glasvezelkabel. Aan het begin zit een lichtbron. Het licht wordt door de glasvezelkabel voortgeleid en verlicht de binnenzijde van de [...]
Bij een mammografie wordt de weefselstructuur van de borsten zichtbaar gemaakt met behulp van röntgenstralen. Röntgenstralen zijn elektromagnetische stralen afkomstig uit een buis met gloeistroom. Ze hebben dezelfde voortgeleidingssnelheid als het licht, maar zijn onzichtbaar. Omdat de stralen een kortere golflengte en daardoor een hoger energetisch vermogen hebben, gaan ze door het menselijke lichaam heen. [...]
Een zwangerschapstest is een onderzoek waarbij wordt nagekeken of u het zwangerschapshormoon HCG produceert. Dit komt voor in de urine en het bloed. Als u zwanger bent, is dit hormoon aan te tonen in de urine.
Bij een urodynamisch onderzoek (UDO) bekijkt de uroloog hoe uw blaas zich gedraagt als hij vol is. Via een katheter brengt hij een vloeistof in uw blaas en meet de druk. Hiermee kan hij achterhalen hoe groot de blaas is, of abnormale spontane samentrekkingen van de blaas optreden en of er ongewenst urineverlies is. Vervolgens [...]
Een cystoscopie is een inwendig onderzoek van de blaas en de plasbuis met behulp van een kijkapparaat. Dit kijkapparaat kan een starre metalen, of een flexibele buis zijn en wordt cystoscoop genoemd. Het kijkapparaat is voorzien van een sterke lichtbron en een zogenoemd werkkanaal waardoor andere instrumenten, zoals een paktangetje, naar binnen kunnen worden gebracht. [...]
Een intraveneuze pyelografie (IVP) is een röntgenonderzoek van de nieren en de urinewegen. Röntgenstralen zijn elektromagnetische stralen afkomstig uit een buis met gloeistroom. Ze hebben dezelfde voortgeleidingssnelheid als het licht, maar zijn onzichtbaar. Omdat de stralen een kortere golflengte en daardoor een hoger energetisch vermogen hebben, gaan ze door het menselijke lichaam heen. Afhankelijk van [...]
Nierarteriografie is een röntgenonderzoek van de bloedvaten van de nier. Röntgenstralen zijn elektromagnetische stralen afkomstig uit een buis met gloeistroom. Ze hebben dezelfde voortgeleidingssnelheid als het licht, maar zijn onzichtbaar. Omdat de stralen een kortere golflengte en daardoor een hoger energetisch vermogen hebben, gaan ze door het menselijke lichaam heen. Afhankelijk van de aard en [...]
Een artroscopie is een kleine operatie waarbij een kijkapparaat (de artroscoop) in een gewricht wordt gebracht om dat gewricht van binnen te bekijken. De artroscoop is een metalen holle buis met een doorsnede van 3 tot 5 mm. De buis is gevuld met lichtgeleidende glasvezels. Via een deel van de glasvezels gaat het licht naar [...]
Een coloscopie is een onderzoek waarbij de binnenzijde van de dikke darm wordt bekeken met behulp van een buis of bestuurbare, buigzame slang. Al naargelang het gedeelte van de darm dat van binnen wordt bekeken, wordt een andere naam gebruikt. Onderzoek van de gehele (circa 90 cm lange) dikke darm heet coloscopie. Het onderzoek gebeurt [...]
Een gastroscopie is een onderzoek waarbij de binnenzijden van de slokdarm (oesofagus), de maag (gastrum) en de twaalfvingerige darm (duodenum) worden bekeken. Eigenlijk heet het onderzoek dan ook voluit oesophagogastro-duodenoscopie. Het onderzoek gebeurt met een pinkdikke stevige, maar zeer flexibele slang. Deze endoscoop bestaat uit dunne, buigzame glasvezels gekoppeld aan een lichtbron. Hiermee wordt de [...]
Thoracoscopie is een onderzoek waarbij de longarts met behulp van een sterke lamp de binnenkant van de borstkas en de buitenkant van de long bekijkt. Daarvoor wordt een kijkbuis met een speciaal lenzenstelsel en lichtgeleidende glasvezels gebruikt die tijdens een betrekkelijk kleine operatie door de huid heen, tussen de ribben door naar binnen wordt gebracht. [...]
Een bronchoscopie is een onderzoek waarbij de binnenzijde van de grote luchtwegen wordt bekeken met behulp van een pinkdikke, buigzame, bestuurbare slang. Die slang wordt via de neus of mond in de keel en dan verder in de luchtpijp gebracht. Met behulp van een sterke lamp wordt de binnenzijde van de luchtwegen beschenen. De longarts [...]
Een fietstest is een inspanningsproef waarbij vooral gekeken wordt naar de veranderingen op het elektrocardiogram als het hart wordt belast. Deze test wordt ook wel ergometrie genoemd. Een fietstest is de meest toegepaste methode om tijdelijke zuurstoftekorten bij het hart op te wekken.
Bij een elektrocardiografie wordt de elektrische activiteit van het hart geregistreerd. Hartspierweefsel trekt samen door een elektrische prikkel, die als een golf over de hartspier loopt. Die elektrische golf zet zich voort over het hele lichaam, maar is zo gering dat we er niets van voelen. De elektrocardiograaf registreert de golf aan de oppervlakte van [...]
Bij hartperfusiescintigrafie wordt de doorbloeding van de hartspier in beeld gebracht door middel van de inspuiting van een licht radioactieve stof. De meest gebruikte stoffen zijn 201 thallium en 99m technetium. Na inspuiting in een ader komt de stof via de bloedbaan overal in het lichaam terecht, in het bijzonder in de hartspier. Van daaruit [...]
Een hartkatheterisatie is een onderzoek waarbij een enkele millimeters dikke slang via de bloedvaten wordt opgeschoven naar het hart. Door ter plaatse de druk te meten, kan de functie van het hart worden bepaald. Meestal wordt bij een hartkatheterisatie ook röntgenonderzoek gedaan naar de kransslagaderen, de bloedvaten die het hart zelf van bloed voorzien. Dit [...]
Een duplexonderzoek (echodoppler) is een speciale toepassing van de echografie waarbij de bloedstroom met behulp van hoogfrequente geluidsgolven (dopplersignalen) zichtbaar wordt gemaakt op een kleurentelevisiescherm. De geluidsgolven zijn voor het menselijk oor niet hoorbaar (ultrageluid). Er wordt een echokop tegen de huid gehouden, die geluidsgolven uitzendt. Het geluid kaatst niet alleen terug tegen de weefsels, [...]
Bij echocardiografie wordt een afbeelding gemaakt van het hart met behulp van hoogfrequente geluidsgolven die voor het menselijk oor niet hoorbaar zijn (ultrageluid). Er wordt een echokop tegen de huid gehouden, die geluidsgolven uitzendt. De door verschillende onderdelen van het hart en de bloedvaten teruggekaatste geluidsgolven worden opgevangen en omgezet in een bewegend beeld. Een [...]
Bij een lymfeklierpunctie wordt met een dunne injectienaald in een lymfeklier geprikt en materiaal opgezogen. Van dit punctaat kan een kweek worden ingezet of een uitstrijkpreparaat worden gemaakt, dat de patholoog in het laboratorium nakijkt onder de microscoop. Bij een lymfeklierbiopsie wordt met een dikke injectienaald in een lymfeklier geprikt, om een pijpje vast weefsel [...]
Bij een beenmergpunctie wordt met een dikke naald door het bot in het beenmerg geprikt om hieruit cellen op te zuigen voor onderzoek onder de microscoop. De botten zijn van binnen hol en bevatten beenmerg. De meeste cellen die in het bloed voorkomen, zijn afkomstig uit het beenmerg. Door de beenmergcellen te bestuderen, is een [...]
Botscintigrafie brengt alle botten in beeld, door middel van de inspuiting van een licht radioactieve stof. Die stof wordt vooral in de botten opgenomen en gaat van daaruit stralen uitzenden. De stralen worden opgevangen door een speciale camera (een gammacamera) die er een afbeelding van maakt. Op plekken met een verhoogde botstofwisseling vindt een verhoogde [...]
Bij schildklierscintigrafie wordt de werking van de schildklier in beeld gebracht door middel van de inspuiting van een licht radioactieve stof. Die stof wordt vooral opgenomen in de schildklier en gaat van daaruit stralen uitzenden. De stralen worden opgevangen door een speciale camera (een gammacamera) die er een afbeelding van maakt. Een verhoogde of verlaagde [...]
Een HIV-test is een laboratoriumtest waarmee in het bloed kan worden aangetoond of u wel of niet met HIV bent besmet. Er bestaan verscheidene laboratoriumtesten met een verschillende gevoeligheid en betekenis. De ziekte AIDS (acquired immune deficiency syndrome) wordt veroorzaakt door het HIV (human immunedeficiency virus). Wie met dit virus besmet raakt, heeft meestal in [...]
De meting van de bloeddruk is een eenvoudig onderzoek dat artsen, verpleegkundigen en ook leken met behulp van een bloeddrukmeter overal en op ieder moment bij u kunnen uitvoeren. Het hart pompt het bloed door de bloedvaten, waardoor druk op de vaten komt te staan. Als de vaten hun veerkracht verliezen, stijgt de bloeddruk. Het [...]
Het functieonderzoek is nodig om inzicht te krijgen in het functioneren van een orgaan bij bepaalde ziekten, om die ziekten te kunnen volgen of om het effect van een behandeling na te gaan. Het onderzoek is zeer divers. Veel functieonderzoek is gebaseerd op het gegeven dat organen wisselende hoeveelheden elektrische activiteit produceren. Een meting van [...]
Microbiologisch onderzoek omvat al het laboratoriumonderzoek dat gericht is op het identificeren van de verwekker (bacterie, virus, schimmel en dergelijke) van een ziekte. Het afgenomen materiaal wordt op kweek gezet, of direct gekleurd en onder de microscoop bekeken. Een bacteriële verwekker kan zo vaak al direct worden herkend. Soms lukt dat ook met een virus. [...]
Bij een cel- of weefselonderzoek bekijkt een patholoog cellen of weefsel onder de microscoop. Beoordeling van een stukje samenhangend weefsel heet histologisch onderzoek; worden alleen losse cellen bekeken, dan is sprake van cytologisch onderzoek of celonderzoek. Het afnemen van een stukje weefsel wordt een biopsie genoemd. Het weefselmonster (biopt) is meestal niet groter dan een [...]
Endoscopie is een onderzoek waarbij een inwendig orgaan, zoals de maag, de blaas of de grote luchtwegen, van binnen wordt bekeken met behulp van een buigzame, bestuurbare slang met een speciaal lenzenstelsel en lichtgeleidende vezels. De slang heeft een doorsnede van enkele millimeters tot een centimeter en wordt via een lichaamsopening (bijvoorbeeld de neus, de [...]
Bij een MRI-onderzoek worden net als bij de röntgendiagnostiek en de CT-scan afbeeldingen gemaakt van inwendige organen. Alleen wordt bij MRI-onderzoek geen gebruik gemaakt van röntgenstralen of andersoortige radioactieve stralen, maar van magneetvelden. De afkorting MRI staat voor ‘magnetic resonance imaging’. Andere benamingen voor dezelfde techniek zijn ‘kernspintomografie’ en ‘nuclear magnetic resonance (NMR)’. MRI-afbeeldingen ontstaan [...]
Een computertomografie (CT-scan) is een onderzoek met een bijzonder röntgenapparaat, waarbij de röntgenbuis rondom het lichaam heen draait terwijl voortdurend aan de andere zijde van het lichaam de stralen worden opgevangen. Een computer zet de opgevangen stralen om in een signaal en maakt er een tweedimensionaal beeld van. Dat beeld is een dwarsdoorsnede van een [...]
Scintigrafie is een onderzoek waarbij organen worden afgebeeld met behulp van stoffen die radioactieve straling uitzenden. De stof wordt toegediend door inspuiting in een ader of door een vloeistof te drinken. Deze komt dan via de bloedbaan overal in het lichaam terecht, maar in het bijzonder in het orgaan waarvoor de afbeelding wordt gemaakt. De [...]
Röntgenonderzoek is een methode om delen van het menselijk lichaam af te beelden met behulp van röntgenstralen. Dit zijn elektromagnetische stralen afkomstig uit een buis met gloeistroom. Röntgenstralen hebben dezelfde voortgeleidingssnelheid als het licht, maar zijn onzichtbaar. Omdat de stralen een kortere golflengte en daardoor een hoger energetisch vermogen hebben, gaan ze door het menselijke [...]
Bij echografie wordt een afbeelding gemaakt met behulp van geluidssignalen die voor het menselijke oor niet hoorbaar zijn (ultrageluid). Er wordt een echokop tegen de huid aangehouden, die geluidsgolven uitzendt. Deze geluidsgolven worden op de overgang van het ene weefsel naar het andere teruggekaatst (echo), waarna ze weer door dezelfde echokop worden opgevangen. Door de [...]
Onder laboratoriumonderzoek wordt gewoonlijk verstaan het onderzoek dat in het klinisch-chemisch laboratorium plaatsvindt met bloed, urine, ontlasting, hersenvocht, gewrichtsvloeistof en dergelijke. Het meeste onderzoek wordt verricht op bloed of bestanddelen hiervan. De samenstelling van het bloed geeft informatie over de conditie van verschillende organen, zoals de lever en de nieren. Ook brengt het werkzame bestanddelen [...]
Het lichamelijk onderzoek vormt samen met de anamnese de basis van al het diagnostisch onderzoek. Het verschaft veel gegevens over de grootte, de vorm en de ligging van organen en levert daarmee een belangrijke bijdrage aan de verklaring van allerlei klachten en verschijnselen. Het lichamelijk onderzoek kan, net als de anamnese, meer of minder uitgebreid [...]
Om tot een diagnose te komen heeft een arts informatie nodig. De eerste (en tevens belangrijkste) informatie krijgt hij uit de anamnese en uit het lichamelijk onderzoek dat hij bij u uitvoert. Anamnese betekent letterlijk ‘herinnering’; datgene wat u weet te vertellen over uw ziekte. De anamnese is niet altijd gemakkelijk voor een arts. Hij [...]
Wanneer ben je eigenlijk (te) zwaar? Daarop is niet één enkel antwoord mogelijk. Voor iedere persoon heeft het begrip ‘te dik’ een andere betekenis. Iedereen heeft zo zijn eigen maatstaven, die ons voor een deel worden opgedrongen, bijvoorbeeld door het ‘slankheidsideaal’ dat ons vele malen per dag via de media wordt voorgespiegeld. Het beïnvloedt wel [...]
De normale temperatuur van ons lichaam ligt tussen 36,5 en 37,5 C. De lichaamstemperatuur kan op verschillende plaatsen gemeten worden: in de anus, in het oor, onder de oksel en onder de tong. De meest betrouwbare methode is de thermometer 1 cm in de anus te steken en, afhankelijk van de gebruikte thermometer, één minuut [...]
Zenuwpijn (neuralgie) ontstaat omdat er ergens in het zenuwstelsel schade is ontstaan. Dat kan in de hersenen zijn, in het ruggenmerg of in de zenuwbanen elders in het lichaam. De pijn kan veel oorzaken hebben. Zo kan een zenuw bekneld raken door een ongeluk, een tumor of een hernia. Pijn door druk op de zenuwen [...]
Krampen (spasmen) in en rondom holle organen veroorzaken koliekpijn. Die holle organen zijn in de regel de galblaas en de nieren. De spasmen ontstaan doordat een niersteen of een galsteen vastloopt in de urinebuis of in de galbuis. De prikkeling die het steentje geeft, veroorzaakt onder andere een samentrekking van de buis. De druk neemt [...]
We spreken van een allergie als het lichaam te sterk reageert op prikkels uit de omgeving. Een ander woord voor allergie is dan ook overgevoeligheid. De te sterke reactie van het afweersysteem leidt tot een ontsteking, vooral op de plaatsen die aan de stof zijn blootgesteld. Doorgaans is een allergie niet ernstig, maar wel vervelend. [...]
Glaucoom is een ziekte waarbij het aantal zenuwvezels in de oogzenuw afneemt. Dat leidt tot blijvende vermindering van het gezichtsvermogen. De belangrijkste risicofactor voor het krijgen van glaucoom is een verhoogde oogboldruk. In de oogbol zit namelijk oogvocht, ook wel kamerwater genoemd. Dit vocht moet niet worden verward met traanvocht dat op het oog ligt. [...]
Een ontsteking van de oogleden heet in de medische wereld blepharitis. De belangrijkste kenmerken zijn roodheid, zwelling en korstvorming van de ooglidranden. De ontsteking gaat vaak gepaard met klachten van branderige, geïrriteerde ooglidranden en soms voelt het alsof er een stofje of iets dergelijks in het oog zit. Een ontsteking van de oogleden kan het [...]
Virussen kunnen een ontsteking van de ogen veroorzaken. Vaak is dan het bindvlies aangedaan. De besmetting wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door een onschuldig adenovirus, een verkoudheidsvirus. Soms kan dit virus een hevige reactie teweegbrengen. Naast de oogklachten heeft u dan ook vaak last van keelpijn, koorts en opgezette klieren bij het oor. Ook [...]
Bacteriën kunnen een ontsteking van de ogen veroorzaken. In de meeste gevallen gaat het om het bindvlies van het oog. Besmetting van andere delen van het oog, bijvoorbeeld het hoornvlies, is veel zeldzamer, maar ook ernstiger. Bij een besmetting van het bindvlies is het gezichtsvermogen niet verminderd, heeft u geen of weinig pijn en doet [...]
Rode ogen kunnen op verschillende manieren ontstaan. De meest voorkomende oorzaak is een aandoening van het bindvlies van het oog. Ook aandoeningen van de oogleden, het hoornvlies, de traanklieren of andere delen van het oog kunnen een rood oog tot gevolg hebben. Die aandoeningen kunnen ontstaan door een infectie (bacterie, virus, schimmel), te weinig traanvocht, [...]
In de gehoorgang bevinden zich klieren die oorsmeer produceren. Dit geel tot bruine oorsmeer vormt een beschermende laag in de gehoorgang. Ook zorgt het oorsmeer ervoor dat het trommelvlies soepel blijft. Door de kauw- en spreekbewegingen die wij maken verplaatst het oorsmeer zich langzaam naar buiten, het droogt op en valt uit de gehoorgang. Propvorming [...]
Een middenoorontsteking is een infectie van het oor in het gebied achter het trommelvlies. Het trommelvlies vormt de scheiding tussen de uitwendige gehoorgang en het middenoor. Via de buis van Eustachius, die de verbinding vormt tussen de keelholte en het middenoor, kunnen virussen en bacteriën in het middenoor terechtkomen en daar ontsteking en zwelling veroorzaken. [...]
Pijn is het signaal dat er ergens iets mis is in ons lichaam. Pijn, vooral acute pijn, treedt op bij irritatie van een bepaald lichaamsdeel, bij beschadiging of bij ziekte. Via een dicht netwerk van zenuwen in ons zenuwstelsel worden de pijnprikkels van de plaats waar het mis is, naar de hersenen geleid. Als u [...]
Een bijholteontsteking is een ontsteking in één (maar vaak in meer) van de holten waarmee de neus in verbinding staat. De oorzaak is meestal een bacterie-infectie. Vaak krijgt u last van een bijholteontsteking als u neusverkouden bent (geweest). Verstopping van de neus en een verhoogde slijmproductie sluiten de bijholten namelijk van de neus af en [...]
Als u verkouden bent, heeft u vaak last van een loopneus en/of van een verstopte neus. In het begin van de verkoudheid is het vocht helder en waterig, maar later wordt het een dikker slijm. De verkoudheid is het gevolg van een virus dat een ontsteking van het slijmvlies van de neus veroorzaakt. Het slijmvlies [...]
Keelpijn is een veelvoorkomende klacht. De pijn kan het gevolg zijn van irritatie door sigarettenrook, overmatig gebruik van sterke alcoholische dranken, verkeerd stemgebruik of het inademen van vervuilde lucht. De belangrijkste oorzaak is een ontsteking door een infectie. Ongeveer 70% van de keelontstekingen wordt veroorzaakt door een (verkoudheids)virus; de overige ontstekingen zijn het gevolg van [...]
Transpireren doen we allemaal en dat is nodig om het lichaam af te koelen en daarmee tegen oververhitting te beschermen. Maar overmatig zweten in de handpalm, onder de oksels, op het voorhoofd of onder de voeten staat in geen verhouding tot wat werkelijk nodig is en kan iemand flink belemmeren in de omgang met anderen. [...]
Jeuk kennen we allemaal als een onaangenaam gevoel, dat we proberen weg te krijgen door te wrijven of te krabben. Jeuk is een reactie van ons lichaam op iets wat zich daarbinnen of op de huid afspeelt. Op de huid en slijmvliezen kan jeuk bijvoorbeeld worden veroorzaakt door een infectie, een insectenbeet, eczeem , netelroos [...]
Een koortslip, ofwel herpes labialis, noemen we ook wel koortsuitslag. U herkent een koortslip aan blaasjes op of rond de lippen. Deze blaasjes zijn vaak pijnlijk en gaan na enkele dagen over in zweertjes die bedekt zijn met een korstje. Koortsuitslag wordt veroorzaakt door een virus (het herpes-simplexvirus). Na besmetting, bijvoorbeeld door zoenen, blijft het [...]
Gordelroos (herpes zoster) is een huidziekte die het gevolg is van een virusinfectie. De aandoening komt voor aan één kant van het lichaam, in een duidelijk afgebakend deel van de huid, bijvoorbeeld een langwerpige strook over de rug, de borst, in de hals of in het gezicht. Gordelroos wordt veroorzaakt door hetzelfde virus dat ook [...]
Krentenbaard, ofwel impetigo, is een zeer besmettelijke, oppervlakkige infectie van de huid. De veroorzaker is een bacterie. Krentenbaard komt vooral voor bij kinderen jonger dan 7 jaar (vooral in de leeftijd van 4 en 5 jaar, maar ook baby’s kunnen er last van hebben). Bij deze infectie ziet u vooral blaasjes en puistjes die vrij [...]
Wondroos wordt ook wel belroos of erysipelas genoemd. Het is een plotseling beginnende infectie van de huid, waarbij een verminderde functie van de lymfevaten een rol speelt. U heeft dan vaak last van hoge koorts (meer dan 39 C), koude rillingen, hoofdpijn en u geeft over. U voelt zich meestal echt ziek. De infectie ontstaat [...]
Als we het over een luisinfectie hebben, gaat het vaak over besmetting met hoofdluis. Besmetting met hoofdluis is een veelvoorkomend probleem en betekent niet dat u uzelf of uw kind niet goed verzorgt. Integendeel, luizen houden van schone, gewassen hoofden en laten zich door een gewone shampoo niet verwijderen. Luizen gaan over op een ander [...]
Schurft of scabies is een infectie van de huid die wordt veroorzaakt door de schurftmijt, Sarcoptes scabiei. Meestal wordt u besmet door langdurig lichamelijk contact met iemand anders. Dat kan gemakkelijk gebeuren tussen familieleden en bedgenoten, maar bijvoorbeeld ook op scholen. Na besmetting graaft de parasiet gangen in de bovenste huidlagen. De vrouwelijke mijt zet [...]
Een likdoorn is een verdikking van eelt, in de vorm van een ronde bult. Het eelt dringt als een wig de huid in en kan als een harde pit op het bot drukken. Dat doet pijn. Een likdoorn komt bijna alleen maar op de voeten voor, vaak op uitstekende botdelen. Likdoorns ontstaan meestal door slecht [...]
Een wrat ontstaat door een virusinfectie van de huid. Er zijn diverse soorten wratten. De meest voorkomende zijn de gewone wratten en de waterwratjes. De gewone wrat ziet er vaak uit als een huidkleurige tot geelbruine bobbel. Een gewone wrat heeft een ruw, bol oppervlak, een voetwrat kan zelfs een hele dikke bobbel zijn. Een [...]
Acne (in de volksmond ook wel puistjes) is een aandoening van de talgkliertjes in de huid van het gezicht, de rug, schouders en borst. De talgkliertjes bevinden zich in de haarzakjes en produceren talg (een soort vet) waarmee de huid zichzelf beschermt. Als een haarzakje verstopt raakt, hoopt de talg zich op en ontstaan mee-eters. Soms raken [...]
Psoriasis is een chronische huidaandoening die in Nederland bij 2 tot 3% van de bevolking voorkomt. De opvallendste huidafwijkingen zijn schilfering, verdikking van de huid en roodheid. Ook jeuk komt voor. De ernst kan variëren van één à twee kleine plekjes tot een uitgebreide schilfering van de huid. Soms heeft de patiënt last van pijn [...]
Eczeem is een niet-besmettelijke ontstekingsreactie van de huid met verschillende, naast elkaar optredende verschijnselen. De belangrijkste kenmerken zijn roodheid, schilfering en jeuk. Er bestaan diverse soorten eczeem. Hieronder bespreken we het constitutioneel eczeem en het contacteczeem. Constitutioneel eczeem is een jeukende huidaandoening met roodheid en/of blaasjes, korstjes, schilfers of huidverdikking. Het begint vaak al op [...]
Een spierspasme of spierkramp is een samentrekking van een of meer spieren, zonder dat u daar invloed op heeft. De spierkrampen kunnen u belemmeren bij uw bewegingen, in uw houding en uw evenwicht. De ernst van de spasmen kan sterk variëren: van een lichte verstijving van de spieren tot een ernstige spasticiteit en zelfs invaliditeit. [...]
Bij dementie is er sprake van een ernstige stoornis van het geheugen, niet alleen wat betreft recente gebeurtenissen, maar ook gebeurtenissen van langer geleden worden vergeten. Verder is het vaak onmogelijk om nog abstract te denken. De getroffene verandert ook vaak van karakter. Allerlei normale functies verminderen, zoals werken en omgaan met vrienden of anderen. [...]
De ziekte van Parkinson is een hersenaandoening, waarbij in een bepaald gebied van de hersenen verlies van zenuwcellen optreedt. De oorzaak hiervan is onbekend. Door het verlies van zenuwcellen ontstaat in de hersenen een tekort aan de neurotransmitter dopamine. Neurotransmitters zijn stoffen die zorgen voor de communicatie tussen zenuwcellen onderling en tussen zenuw- en spiercellen. [...]
TIA is een afkorting van de Engelse term ‘transient ischaemic attack’. Bij een TIA is sprake van een tijdelijk tekort aan zuurstof in een stukje van de hersenen. Dit zuurstoftekort ontstaat door een stolseltje in een bloedvat, waardoor een klein deel van de hersenen tijdelijk te weinig bloed krijgt. U herkent een TIA aan enkele [...]
Migraine is een aanval van matige tot hevige, eenzijdige bonzende hoofdpijn, vaak gepaard gaand met misselijkheid, braken en overgevoeligheid voor licht of geluid. De zijde waar de hoofdpijn zich manifesteert, kan per aanval verschillen. Migraine kan zich op verschillende manieren uiten. Niet alleen varieert dit enorm van patiënt tot patiënt, maar ook bij één patiënt [...]
Bij duizeligheid voelt u zich zweverig, instabiel, licht in het hoofd en/of draaierig. Soms lijkt het alsof u flauwvalt. Duizeligheid kan gepaard gaan met misselijkheid, braken en draaisensaties. Duizeligheid komt veel voor en is meestal onschuldig. Het verschijnsel kan veel oorzaken hebben. In de meeste gevallen is duizeligheid een bijverschijnsel van een andere aandoening, zoals [...]
Een depressieve periode kan verschillende kenmerken hebben, zoals een sombere stemming, verlies van interesse, plezier en eigenwaarde, besluiteloosheid, concentratieproblemen, vermoeidheid, slaapproblemen, verandering van eetlust, zelfdodingsgedachten, een opgejaagd of juist een geremd gevoel. Artsen spreken van een ernstige depressie wanneer er dagelijks gedurende minimaal twee weken ten minste vijf van deze kenmerken aanwezig zijn. Daarbij moet [...]
Een psychose is een ziekte waarbij iemand zichzelf en de wereld om zich heen gedurende een bepaalde periode anders ervaart dan de werkelijkheid. Men spreekt dan van wanen en hallucinaties. Psychotische mensen wantrouwen hun omgeving vaak. De verschijnselen kunnen voor zowel de patiënt als de omgeving zeer beangstigend zijn. Psychosen komen voor bij schizofrenie, een [...]
Angst is een reactie op een bedreigende situatie. Als de angst blijft bestaan terwijl de dreiging weg is of wanneer angst u belet normaal te leven, is er sprake van een angststoornis. Angst ervaren we vaak als onrust, spanning of als lichamelijke klachten, zoals maag-darmklachten of hoofdpijn. Soms zijn er gevoelens van paniek. Angst kan [...]
We spreken van slapeloosheid als u vindt dat u te weinig slaapt en daar overdag last van heeft. U bent overdag moe of prikkelbaar, u kunt zich minder goed concentreren en presteert minder. Slapeloosheid is dus een 24-uursprobleem. Naast deze vorm van slapeloosheid, bestaat er ook een andere vorm: ‘pseudo-slapeloosheid’. Bij pseudo-slapeloosheid zijn er klachten [...]
Een Candida-infectie van de vagina of vaginale candidiasis is een infectie van de vagina met de Candida-gist (zie ook par. 13.9 Schimmel- en gistinfecties van de huid). Candida albicans is een onschuldige gist die veel voorkomt zonder klachten te veroorzaken. Onder voor de gist gunstige omstandigheden (tijdens zwangerschap, menstruatie, bij stress, vermoeidheid, suikerziekte, gebruik van [...]
Bij vrouwen neemt tussen het 40e en 55e levensjaar de activiteit van de eierstokken geleidelijk af. Daardoor vermindert de aanmaak van vrouwelijke geslachtshormonen (oestrogeen hormoon). De vrouw raakt ‘in de overgang’ of ‘menopauze’ (menopauze = laatste menstruatie). Ongeveer 80% van de vrouwen heeft na de menopauze last van een of meer overgangsklachten zoals opvliegers (tijdelijke [...]
Menstruatiepijn treedt op tijdens de menstruatieperiode. De pijn uit zich als pijnlijke steken of kramp in de onderbuik, soms ook als een doffe pijn in de rug. Soms komen ook hoofdpijn, misselijkheid, braken en spierpijn voor. De menstruatiepijn wordt over het algemeen veroorzaakt doordat het spierweefsel van de baarmoeder zich samentrekt. Dat is van belang [...]
Een urineweginfectie is een ontsteking van de blaas of van de urinewegen die wordt veroorzaakt door bacteriën. Het is een veel voorkomende aandoening. U kunt klachten krijgen als pijn bij het plassen, moeilijk kunnen plassen, veel kleine beetjes moeten plassen, buikpijn, pijn in de lendenstreek, hevige aandrang zonder dat er urine komt, troebele, vies ruikende [...]
De prostaat is een klier die zich bij de man vlakbij de blaas bevindt, rondom de urinebuis. De prostaat scheidt een vocht af – het prostaatvocht – waarmee het zaad bij de ejaculatie is gemengd. Wanneer de prostaat vergroot is, kan de urinebuis gedeeltelijk worden afgesloten, waardoor de afvoer van urine wordt belemmerd. U kunt [...]
Botontkalking (osteoporose) is een aandoening van het skelet, waarbij de botafbraak sterker is dan de botaanmaak. Dit kan leiden tot rugpijn, lengteverlies en botbreuken, die soms spontaan ontstaan. Tot de leeftijd van ongeveer 30 jaar is bij iedereen de botaanmaak sterker dan de botafbraak. Over het algemeen hebben mannen sterkere botten dan vrouwen. Na het [...]
Bij jicht is er sprake van een teveel aan urinezuur in het bloed. Daardoor kan het urinezuur in allerlei weefsels neerslaan in de vorm van kristallen. De neerslag komt meestal terecht in weefsels in en rond de gewrichten. Ook kunnen zich nierstenen van urinezuur vormen. Teveel urinezuur ontstaat doordat er teveel van aangemaakt wordt of [...]
Reuma is een verzamelnaam voor chronische ontstekingsziekten van bind weefsel, spieren en gewrichten. In het spraakgebruik wordt met reuma meestal reumatoïde artritis bedoeld: een chronische ontstekingsziekte, meestal van meerdere gewrichten, vooral van de handen en voeten. De ontstoken gewrichten zijn meestal gezwollen, warm, pijnlijk en moeilijk te bewegen. Vaak heeft men last van stijfheid bij [...]
Spierpijn kan ontstaan als u bepaalde spieren veel meer gebruikt dan u normaal gewend bent. Bij overbelasting van een spier schiet de doorbloeding van die spier tekort. Het gevolg is dat er te weinig zuurstof wordt aangevoerd en te weinig afval vanuit de spier wordt afgevoerd. Daardoor wordt melkzuur gevormd. Deze verzuring ervaart u als [...]
Er zijn wormen die mensen of dieren nodig hebben om zich voort te planten en te overleven. Dat zijn wat men noemt parasieten. De meeste worminfecties komen voor in het darmkanaal, sommige wormen infecteren ook andere organen. Er zijn verschillende soorten worminfecties. De meest voorkomende worminfectie in Nederland heet enterobiasis en wordt veroorzaakt door de [...]
Galstenen bestaan uit cholesterol, bilirubine (een afbraakproduct uit de lever), calciumzouten en eiwitten. Ze zijn te verdelen in pigmentstenen en cholesterolstenen. Pigmentstenen bevatten voornamelijk calciumzouten, bilirubine en minder dan 10% cholesterol. Cholesterolstenen bestaan voor meer dan 70% uit cholesterol. Daarnaast komen gemengde stenen voor. In westerse landen gaat het bij circa 80% van de patiënten [...]
Het laatste stukje darm tussen anus en endeldarm heet het anale kanaal en is drie tot vijf centimeter lang. Op de overgang van de endeldarm naar het anale kanaal bevinden zich zwellichamen. Deze zwellichamen voorkomen dat gas en vocht door de anus naar buiten lekken. Wanneer het elastische weefsel, waar de zwellichamen aan hangen, wordt [...]
Bij een chronische darmontsteking, is de darm ontstoken zonder dat een micro-organisme daarvan de oorzaak is. Er zijn twee soorten chronische darmontsteking die redelijk vaak voorkomen: colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn. Bij colitis ulcerosa is in het begin van de ziekte alleen het slijmvlies van de anus en het laatste deel van de [...]
Darmkrampen zijn pijnlijke samentrekkingen van de darm, die meestal te maken hebben met de passage van voedsel. U heeft deze krampachtige buikpijn misschien wel eens gevoeld, bijvoorbeeld na het eten van veel uien of ander voedsel waarin darmprikkelende stoffen zitten, zoals bonen. Meestal verdwijnt de pijn na de ontlasting. De gevoeligheid voor darmkrampen kan van [...]
Het ontlastingspatroon verschilt sterk per persoon en kan variëren van eens in de drie dagen tot driemaal per dag. Als u, ondanks een normaal eetpatroon, ineens veel minder naar de wc moet dan u gewend bent, is er sprake van verstopping. Bij verstopping is de ontlasting in het algemeen ook harder dan normaal. Verstopping kan [...]
Diarree is een natuurlijke reactie van het lichaam om schadelijke stoffen snel uit het darmkanaal te verwijderen. Kenmerkend voor diarree is dat uw ontlasting veel dunner wordt dan normaal doordat de hoeveelheid water in de ontlasting toeneemt. Bovendien merkt u dat u vaker naar de wc moet. Met de diarree raakt u meer vocht en [...]
Spruw is een infectie in de mond- en keelholte die wordt veroorzaakt door de gist Candida albicans. Spruw herkent u aan een groot aantal witte, iets verdikte vlekjes in de mond en keel, die lijken samen te vloeien. Ze zitten op de binnenkant van de wangen, de tong en het gehemelte, en kunnen van het [...]
Aften zijn pijnlijke, ronde of ovale zweertjes in de mond. Ze zijn vaak niet groter dan een halve centimeter. Ze komen op allerlei plekken in de mond voor, zoals op de slijmvliezen van de lip, de wang, het gehemelte, de tong, onderin de mond of op het tandvlees. In het midden zijn ze vaak wit, [...]
COPD of chronic obstructive pulmonary disease is een blijvende vernauwing van vooral de kleine luchtwegen. Daardoor bent u eigenlijk continu benauwd, hoewel er wel perioden zijn waarin u minder of juist meer last heeft van benauwdheidsverschijnselen. De meest voorkomende benauwdheidsverschijnselen zijn kortademigheid en hoesten, vaak met opgeven van slijm. Net als bij astma kunnen de [...]
Bij astma is er sprake van plaatselijke ontstekingen in de luchtwegen. Kenmerkend voor astma is dat u tijdelijk last heeft van benauwdheidsverschijnselen, zoals kortademigheid, een piepende ademhaling en hoesten (soms met slijm). Bij astma bestaat een groot verschil tussen ‘goede’ en ‘slechte’ perioden, dit in tegenstelling tot COPD, waarbij u eigenlijk continu benauwd bent. In [...]
Luchtweginfecties zijn ontstekingen van de luchtwegen. Ze worden in de regel veroorzaakt door een virus of een bacterie. Artsen maken onderscheid tussen infecties van de bovenste luchtwegen en infecties van de lagere luchtwegen. In deze paragraaf beperken we ons tot de lagere luchtweginfecties: de zogenoemde acute bronchitis is een luchtweginfectie in de luchtwegen zelf; een [...]
Hoest is een reactie op een prikkel in de luchtwegen. Die prikkel kan verschillende oorzaken hebben, waarvan verkoudheid de bekendste is. De prikkel wordt dan veroorzaakt door virussen en vastzittend slijm. Hoesten kan ook ontstaan door stof of rook, door irritatie (roken!) of door een ontsteking, zoals bij astma en COPD. Ook een temperatuurverandering, droge [...]
Als u gezond bent bestaat er een evenwicht tussen de hoeveelheid bloed die het hart wegpompt en de hoeveelheid bloed die het lichaam nodig heeft. Bij hartfalen is dit evenwicht verstoord en voldoet het hart niet meer aan de behoefte van het lichaam. U kunt dan last krijgen van vermoeidheid, kortademigheid (ook als u zich [...]
Angina pectoris of hartkramp komt vaak in aanvallen. U voelt dan een drukkende pijn diep in de borst. De pijn straalt soms uit naar uw arm of hals. De oorzaak is een bloedvatvernauwing in het hart. Bij inspanning, emoties, kou of koorts kan er door zo’n bloedvat niet voldoende bloed stromen en ontstaat er een [...]
Het hart kunt u vergelijken met een pomp. Het linker hartdeel vervoert via de slagaders zuurstofrijk bloed naar de hersenen, naar de organen in de borst (inclusief het hart zelf) en in de buik en naar de ledematen. Het rechter hartdeel ontvangt via de aders zuurstofarm bloed uit het lichaam en pompt dit naar de [...]
Bij een (te) hoge bloeddruk of hypertensie is de druk in de bloedvaten gemiddeld genomen te hoog. Daardoor kunnen de vaatwanden beschadigen. Een verhoogde bloeddruk is geen ziekte, maar heeft, door de kans op beschadiging van de bloedvaten, wel een verhoogd risico op ernstige aandoeningen, zoals beschadiging van de nieren en de ogen, en hartaandoeningen, [...]
De infectieziekte malaria komt voornamelijk voor in warme, vochtige landen (zoals Zuidoost-Azië, Afrika ten zuiden van de Sahara en delen van Zuid- en Midden-Amerika), in gebieden beneden de 2200 m hoogte. In deze streken zijn de leefomstandigheden voor de Anopheles-mug ideaal. Deze mug kan via een beet malariaparasieten in het lichaam brengen. De parasieten vermenigvuldigen [...]
Tuberculose is een infectieziekte die in 95% van de gevallen wordt veroorzaakt door de bacterie Mycobacterium tuberculosis. Tuberculose komt vooral voor in de longen (80%; we noemen dit longtuberculose), maar de ziekte kan zich ook verspreiden naar andere organen, zoals darmen, nieren en hersenen. Besmetting met de tuberculosebacterie vindt bijna altijd plaats door inademing van [...]
Bloedarmoede of anemie is een tekort aan rode bloedkleurstof (hemoglobine). Hemoglobine bevindt zich in de rode bloedlichaampjes en speelt een belangrijke rol bij het transport van zuurstof van de longen naar de lichaamscellen. Een tekort aan hemoglobine kan verschillende oorzaken hebben: de rode bloedlichaampjes kunnen te snel worden afgebroken, de aanmaak van hemoglobine kan tekortschieten [...]
Suikerziekte of diabetes mellitus wordt veroorzaakt door een beperkt of volledig tekort aan insuline. Insuline, dat in de eilandjes van Langerhans in de alvleesklier wordt geproduceerd, speelt een belangrijke rol bij de stofwisseling van koolhydraten, eiwitten en vetten. Een tekort aan insuline leidt dus tot veranderingen in de stofwisseling van koolhydraten, eiwitten en vetten. Deze [...]
Bij droge ogen is er een tekort aan traanvocht. De ogen worden dan onvoldoende beschermd en u kunt last krijgen van een branderig gevoel, jeuk, roodheid en een gevoel alsof er een stofje in het oog zit. Van deze verschijnselen kunt u bijvoorbeeld last krijgen wanneer u langdurig naar een computerscherm hebt zitten kijken. Als [...]
Een curette is een gereedschap wat wordt gebruikt door de tandarts om bijvoorbeeld tandsteen weg te halen. Maar ook de gynaecoloog kan gebruik maken van een curette om bijvoorbeeld een laagje slijmvlies van de binnenkant van de baarmoeder weg te schrapen. Een ingreep waarbij gebruik wordt gemaakt van een curette noemt men een curettage.
Met een bloeddrukmeter kan de, en de naam zegt het al, de bloeddruk worden gemeten. Er zijn verschillende bloeddruk meters, zo is er de sphygmomanometer. Hierbij is een kwikmanometer verbonden met een opblaasbaar manchet die om de bovenarm wordt bevestigd. De druk in de manometer waarbij de polsslag net niet meer te voelen is wordt [...]
De Defibrillator is in 1932 uitgevonden door William Kouwenhoven. Een Defibrillator is een apparaat waarmee door middel van het toedienen van een electronische schok het hart van een bewustloze patient weer op gang kan worden geholpen. Dit lukt alleen als de patiënt inderdaad bewusteloos is ten gevolge van bepaalde ritmestoornissen (ventrikelfibrilleren of ventrikeltachycardie).
Tijdens een verkoudheid verliezen de meeste mensen tijdelijk hun reukvermogen. Als echter zonder duidelijke oorzaak de reuk verloren gaat, spreekt men van anosmie. De laatstgenoemde situatie komt voor als een verstopping in de neus geuren verhindert de fijne zenuwvezels in de neus te bereiken, die leiden naar het reukcentrum in de hersenen (bulbus olfactorius). Anosmie [...]
Tandsteen (calculus) is een gevolg van mineralen in speeksel en tandplaque. Tandsteen is de voornaamste oorzaak van ziekten van het tandvlees. Tandsteen geeft geeft de meeste problemen als het zich tot onder het tandvlees uitstrekt. Tandsteen is kalkachtig, hard en moeilijk te verwijderen. Het schoonmaken van de tanden en het verwijderen van tandsteen maakt daarom [...]
Naast het risico van brandwonden vormt vuur nog een ander dodelijk gevaar: rookvergiftiging. Alle verbrandingen geven rook die giftige stoffen bevat. Wanneer ze verbranden kunnen plastic en andere kunststoffen, hout, chemicaliën en andere brandbare materialen koolmonoxide en dampen produceren die de ogen irriteren, de huid verbranden en tot ademhalingsproblemen leiden, wanneer de longen en de [...]
Groep cellen, bekend als de sinusknoop, die zich bevinden in de boezem van het hart en die voor de regulatie van de hartfrequentie en het hartritme dienen. Een kunstmatige pacemaker is een elektrisch apparaat dat gebruikt wordt om het natuurlijke proces na te bootsen door elektrische prikkeling te genereren. Een kunstmatige pacemaker kan in of [...]
Onder de meeste omstandigheden is het lichaam in staat een gezonde temperatuur te bewaren. Maar bij langdurige blootstelling aan lage temperaturen of in een koude, vochtige omgeving en vooral als de kleding nat of vochtig is, kan het regelmechanisme de lichaamswarmte niet meer op normaal peil houden. Wanneer meer warmte verloren gaat dan het lichaam [...]
Netelroos, ook wel urticaria genoemd, is een huidaandoening waarbij sprake is van ophoping van vocht (oedeem) in de huidlaag. Daardoor komt de huid wat omhoog. De netelroosplekken zijn vaak scherp begrensd, jeuken, zijn rood en doen soms pijn. Men noemt deze plekken ook wel galbulten of kwaddels. De ophoping van vocht kan ernstige vormen aannemen [...]
Liposuctie (of eleganter: liposculptuur) is het verwijderen van overtollig onderhuids vet door middel van een speciale zuigtechniek. Het is een plastisch chirurgische ingreep die bedoeld is de contouren van het lichaam te verfraaien. Liposuctie is geschikt voor het verwijderen van ongewenste vetophopingen op plaatsen zoals de buik, billen, heupen en bovenbenen. Het gaat dan om [...]
Urine-incontinentie is het regelmatig optredend, ongewild verlies van urine. Verlies van urine overkomt iedereen wel eens een keer. Als dit gemiddeld twee keer per maand of vaker gebeurt, noemt men het incontinentie. Het is mogelijk dat u een beetje urine verliest als u moet niezen, voorover bukt of wanneer u iets zwaars moet tillen. De [...]
Keelpijn is een veelvoorkomende klacht. De pijn kan het gevolg zijn van irritatie door sigarettenrook, overmatig gebruik van sterke alcoholische dranken, verkeerd stemgebruik of het inademen van vervuilde lucht. De belangrijkste oorzaak is een ontsteking door een infectie. Ongeveer 70% van de keelontstekingen wordt veroorzaakt door een (verkoudheids)virus; de overige ontstekingen zijn het gevolg van [...]
Bijna iedereen heeft wel eens hoofdpijn. Als u een paar uur televisie kijkt, ziet u waarschijnlijk verscheidene reclames voor pijnstillers die deze veel voorkomende klacht kunnen verlichten. Hoofdpijn kan vele oorzaken hebben en kan zich op vele plaatsen en in wisselende ernst en frequentie voordoen. Sommige mensen hebben vaak hoofdpijn. Dit is vaak erfelijk bepaald. [...]
De botuiteinden die elkaar in een gewricht raken, zijn bekleed met een veerkrachtig weefsel, het kraakbeen. Dit kraakbeen heeft een erg glad oppervlak. De gewrichtsholte wordt omgeven door een vliezig omhulsel van bindweefsel (het synoviamembraan dat de synoviavloeistof maakt waarmee het gewricht als het ware gesmeerd wordt). Om het membraan heen bevindt zich het gewrichtskapsel, [...]
Wat is een facelift? Een facelift is een ingreep waarbij huid in het gelaat samen met het onderliggend spierweefsel wordt gelift. Bij een facelift worden reepjes huid weggenomen en onderliggende spieren ingekort met als doel de oorspronkelijke vorm van het gezicht en meestal ook de hals weer terug te laten komen. Waarom een facelift? Met [...]
Een depressieve periode kan verschillende kenmerken hebben, zoals een sombere stemming, verlies van interesse, plezier en eigenwaarde, besluiteloosheid, concentratieproblemen, vermoeidheid, slaapproblemen, verandering van eetlust, zelfdodingsgedachten, een opgejaagd of juist een geremd gevoel. Artsen spreken van een ernstige depressie wanneer er dagelijks gedurende minimaal twee weken ten minste vijf van deze kenmerken aanwezig zijn. Daarbij moet [...]
Bof is een kinderziekte, maar kan ook bij volwassenen optreden. De klinische naam is parotitis epidemica. Bof wordt veroorzaakt door een virus en verspreid door inademing van besmette druppeltjes. De zieke wordt één dag voordat de symptomen verschijnen besmettelijk en is de volgende drie dagen zeer besmettelijk. De besmettelijkheid neemt af als de zwelling afneemt. [...]
Laatste reacties